ویژگی زنان صالح قرآنی چیست؟

ویژگی زنان صالح قرآنی چیست؟

طنین یاس/ زنان صالح نه انسان هایی منفعل بلکه کنش گرانی فعالند که با آمیزش هدفمند عاطفه و تدبیر در انجام عمل خیر شتاب می ورزند و از هزینه های عمل اجتماعی می کاهند. آنها با حس آمیزی خویش، شعاع تأثیر و ژرفای نفوذ عمل اجتماعی خود را بیشتر می نمایند و با بهره گیری از زبان عاطفی به عنوان پشتوانه استدلال منطقی، هم برانگیزنده لطافت روحی و هم موجب مجاب عقلانی مخاطب می گردند.
قرآن کریم در دورانی نازل گردید که فرهنگ مردسالاری در گستره جغرافیایی مخاطب پیامبر اکرم حاکم بوده است. در این فرهنگ، عنصر زن به عنوان انسانی فرودست نسبت به مردان حساب می آمده و از اینرو، تولد دختران مورد کراهت بوده است، از سویی فرودستی منزلت زن به امر معیشتی نیز پیوند داشت چرا که او را انسانی نان خور و نه نان آور می شناختند و از این جهت با توجیه معیشت مدارانه و از ترس نداری مبادرت به کشتن دختران می کردند.

قرآن مجید در چنین فضای فرهنگی و باشکوهی مبتنی بر اعتدال در حدود 196 آبه راجع به زنان سخن گفته است که شامل موضوعاتی به شرح ذیل است: احکام زنان، آفرینش زن، حقوق زنان، حجاب، زنان بهشتی، زنان اهل کتاب، زنان مستضعف، زنان پیامبر اکرم(ص) و دیگر پیامبران، زنان و صاحبان قدرت، زن در قیاس با مرد، موارد منفی نگری به زن، دختر در نزد امم، تعدد زوجات، رابطه زن و مرد، همسرداری، طب معاش زنان و نیز بر شماری مصادیقی از زنان شایسته و ناشایسته.

آیاتی که به موضوع زنان می پردازد نیز ذیل واژه هایی همچون نساء، إمراة، مؤمنات، صالحات، بنات، زوجه و... آمده اند. آیاتی که به مصادیق زنان شایسته و ناشایسته پرداخته اند، جمعا 74 آیه می شود که از آن میان 11 آیه مربوط به زنان صالح است و 63 آیه باقی مانده به معرفی زن صالح(شایسته) می پردازد. نقطه اشتراک این دو دسته زنان ارتباط آنها با پیامبران است. دو تن از چهار زن صالح که در قرآن به آنها اشاره شده، همسران نوح و لوط هستند و دو تن دیگر، یکی زن عزیز مصر در داستان حضرت یوسف است و دیگری زن ابوالهب در ارتباط با پیامبر خاتم. این مقاله به بررسی زن صالح قرآنی می پردازد.

همانطور که قبلا گفتیم در قرآن کریم در 63 آیه از زنان صالح یاد شده است. این آیات شامل تعداد 9 زن می شود که به جز یک نفرشان ( همسر فرعون)، زنی است که در محیطی نامناسب از نظر ارزش های اخلاقی بسر می برد. اگر چه مدارک موجود تاریخی از پیشینه زندگی همسر فرعون پیش از همزیستی با وی اطلاعی نمی دهد ولی در این تردیدی نیست که همسر فرعون از سلامت نفس و پاکی ضمیر برخوردار بوده است، چرا که به فرمایش پیامبر اکرم(ص) افرادی که از پاکی ضمیر برخوردار نیستند در برابر زیادی مال به طغیان و حتی گم گشتگی دچار می شوند. در دنیایی مال رئیس و پیشرو گنهکاران است، زیادی مال موجب فراموشی گناهان و افزایش بار گناه آدمی می شود بعید است که جز انسانی مهذب، قدرت مقابله با دنیا را داشته باشند.

دیگر زنان صالح یاد شده بقیه از خاندان پیامبر بوده اند؛ یعنی مادربزرگ، مادر، خواهر و دختران پیامبران. از این عده، پنج زن در ارتباط با حوادث ایام حیات حضرت موسی یاد شده اند که به ترتیب نقش آفرینی شامل مادر و خواهر موسی، همسر فرعون، همسر و خواهر موسی( دختران شعیب) می باشند. چهار زن دیگر یاد شده عبارتند از: همسر ابراهیم پیامبر( مادر اسحاق)، همسر زکریای پیامبر( مادر حضرت یحیی) و همسر عمران( مادر مریم و مادربزرگ حضرت عیسی) حضرت مریم( مادر حضرت عیسی) می باشد.

از این عده فقط از حضرت مریم(س) با ذکر نام یاد شده است و از دیگر زنان، با نسبت دادن آنها به مردان و بدون ذکر نامشان سخن رفته است. بررسی آیات مربوط به زنان صالح که تقریبا یک سوم کل آیات مربوط به زنان در قرآن را شامل می شود، بیانگر نقش آنها در طهارت است.

از مطالعه 63 آیه مربوط به زنان صالح در قرآن مجید، بر می آید که محیط خانوادگی زنان در تربیت و هویت یابی شخصیت آنها بسیار مؤثر بوده است. در واقع، آیات مربوط به زنان صالح آیاتی هستند که مرتبط با5 تن از پیامبران می باشند و بیشترین تنوع آیات در این باره مربوط به حضرت موسی( مادر و خواهر موسی، همسر فرعون و دختران شعیب است)

در بررسی آماری تعداد آیات، بیشتر تعداد آیات مربوط به حضرت مریم(36) و کمترین مربوط به همسر فرعون و عمران ( هر کدام 2 آیه ) است. دیگر آیات به ترتیب شامل مادر موسی( 9 آیه) و دختران شعیب ( 8 آیه) همسر ابراهیم( 5 آیه)، همسر زکریا (4 آیه) و خواهر موسی( 3 آیه) می باشد.

از مجموع 36 آیه یاد شده نسبت به حضرت مریم این ویژگی ها مشاهده می شود:

مقبول خداوند / پرورش یافته خداوند / نعمت یابنده و روزی خور خاص خداوند / برگزیده / برگزیده زنان عالم / زنی پاکدامن و طاهر / راستگو و درست کردار / تصدیق کننده کلام الهی و کتاب های خداوندی / انسانی فروتن و مطیع امرالهی / آیه و نشانه الهی /

شایان ذکر اینکه آیات مربوط به حضرت مریم(س) علاوه بر فزونی کمی، از نظر کیفیت و موضوع با سایر آیات مربوط به زنان صالح متفاوت است. در حالی که در آیات مربوط به زنان دیگر از آنها به تبع مردان یاد شده است. آیات مربوط به حضرت مریم(س) با محوریت خود او و معرفی فرزندش عیسی(ع) در قرآن آمده است.

از بررسی 63 آیه مربوط به زنان صالح می توان ویژگی های زیر را برای زنان صالح نامبرده شده استخراج نمود. باور به خدا، فروتنی و خشوع نسبت به خداوند، تقرب جویی به خدا، متوکل بر خدا، شکیبا و تحمل کننده سختی ها، علو روحی و پرهیز از همگرایی و سازگاری با طغیان کننده ها و ظالمان، دارای حسن شهرت، فعال در مسایل اجتماعی و کوشا در تنظیم معاش، پی گیری و شتاب کننده در کار خیر، قدرشناس از کارهای خیر دیگران، مشاور امین و خیرخواه، ساعی در شناخت محیط اجتماعی و تیز بین در تشخیص هویت افراد که ناگزیر از ارتباط با آنها هستند، شاکر عملی در ازای نعمت های الهی، راستگویی و درست کرداری، رعایت حیا در بیان خواسته ها، تصدیق کننده کلام الهی و کتاب های خداوندی،دارای اهلیت مورد توجه قرار گرفتن و آیتی از آیات الهی برای جهانیان بودن و همسرانی شایسته.

شاخصه های متعالی یاد شده از یک سو بر بنیاد نظری باورمندانه زنان صالح استوار است و از دیگر سو، کار آمدی و تأثیرگذاری آنها را در عرصه عمل اجتماعی بازتاب می دهد. بنابراین، زنان صالح نه انسان هایی منفعل بلکه کنش گرانی فعالند که با آمیزش هدفمند عاطفه و تدبیر در انجام عمل خیر شتاب می ورزند و از هزینه های عمل اجتماعی می کاهند. آنها با حس آمیزی خویش، شعاع تأثیر و ژرفای نفوذ عمل اجتماعی خود را بیشتر می نمایند و با بهره گیری از زبان عاطفی به عنوان پشتوانه استدلال منطقی، هم برانگیزنده لطافت روحی و هم موجب مجاب عقلانی مخاطب می گردند. با رعایت همین ظرافت رفتاری است که فرمان مطاع فرعون در کشتن فرزندان ذکور، در مورد موسی توسط خود فرعون شکسته می شود و ضرورت قدرشناسی از کار دیگران، موسی را در وادی مدین از سرگشتگی نجات می دهد و به سامان زندگی می رساند. بنابراین می توان چنین نتیجه گیری کرد که زنان صالح متکی بر بنیاد عقیدتی که استحکام شخصیتی و روحی آنها را موجب می شود به تدبیر گرایی در دغدغه های اجتماعی می پردازند و با توجه به لطایف روحی آدمیان در امور مبتلا به چاره اندیشی می کنند.

در خامته باید متذکر شد این مقاله اگر چه منحصرا به زنان صالح می پردازد، اما با ارائه آماری از زنان صالح، به ثقل توجه قرآن در امر فرهنگ سازی امعان نظر کرده است. شایان ذکر است که نمونه های یاد شده زنان صالح در قرآن مربوط به زنان صالحی است که مرتبط با پیامبران است و به دیگر زنان صالح پرداخته نشده است.

منابع:
قرآن
سعدی، مرتضی، جهان اسلام، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، 1366
خلیلیان، سید خلیل ، سیمای زن در قرآن، تهران، شرکت سهامی انتشار 1352
طباطبایی، محمدحسین، المیزان، ترجمه عبدالکریم نیری بروجردی ، قم، موسسه مطبوعات دارالعلم1346

[ منبع این خبر سایت خبر ایرونی می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «ویژگی زنان صالح قرآنی چیست؟» اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت خبر ایرونی منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات