بروکینگز: چرا ایران برخلاف آمریکا در افغانستان خواهد ماند

بروکینگز: چرا ایران برخلاف آمریکا در افغانستان خواهد ماند

اشراف/ مطلبی که می خوانید از سری مطالب سایت اشراف است و انتشار آن الزاما به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست.
هیچ کشوری ازجمله آمریکا به‌ اندازه ایران نگران تحولات افغانستان نیست. نفوذ ایران در افغانستان می‌تواند به تحقق اهداف منطقه‌ای این ‌ کشور کمک کند. عامل مهمی که از قدرت ایران می‌کاهد رژیم تحریم‌هایی است که اقتصاد ایران را فلج، و قدرت این کشور را برای شکل‌دهی به حوادث افغانستان محدود کرده است. ایران در سال‌های آتی، فارغ از این مسائل، با شدت هرچه‌تمام‌تر به دنبال منافع خود در افغانستان خواهد بود.
اندیشکده بروکینگز در مقاله‌ای به قلم «سومیتا کیوتی» کارشناس حوزه ایران و آسیای جنوبی نوشت: آمریکا قصد دارد نیروهای خود را اواخر سال جاری از افغانستان خارج کند؛ این کار برای بسیاری از آمریکایی‌ها به‌منزله رهایی از این جنگ است؛ اما برعکس ایران در طرف دیگر همچنان به ایفای نقشی فعال ادامه می‌دهد. این برای رهبران ایران فرصتی برای بسط نفوذ در افغانستان است، اما بی‌ثباتی این کشور خطری امنیتی برای ایران به حساب می‌آید. منافع ایران در افغانستان منافعی بلندمدت است و تهران در سال‌های آینده به نحوی عمیق‌تر در امور همسایه خود دخالت خواهد کرد.

■ اشتراک منافع ایران و آمریکا در افغانستان ■
با تصمیم آمریکا برای عقب‌نشینی از افغانستان، علاقه جدیدی در آمریکا برای درک میزان دخالت ایران در منطقه به وجود آمده است. یقیناً اینکه ایرانی‌ها تمایلی به حضور نظامی آمریکا در افغانستان ندارند، خبر تازه‌ای نیست – چه این حضور کوچک باشد یا بزرگ و چه طولانی‌مدت باشد یا کوتاه. ایران درعین‌حال بی‌نظمی و بی‌ثباتی در افغانستان را نیز تاب نمی‌آورد. هرچند پاکستان به نحو سنتی متحد آمریکا در منطقه بوده است، اشتراک منافع ایران با آمریکا در افغانستان، حتی بیش از پاکستان است. ایران نیز مانند آمریکا، خواهان افغانستانی باثبات است که جایی برای طالبان نداشته باشد و منطقه را تهدید نکند. تهران از زمان ورود آمریکا به افغانستان در ۲۰۰۱ برای ساقط کردن طالبان، می‌دانسته که افغانستان نمی‌تواند بدون کمک خارجی، از خود در برابر شورشی‌ها دفاع کند؛ اما تهران تمایلی نشان نداده که می‌خواهد خود این خلأ را پر کند.

■ ایران تمایلی برای دخالت نظامی افغانستان ندارد■
چنانکه ژنرال «جوزف. اف. دونفورد» (از رسته تفنگداران نیروی دریایی آمریکا)، ژنرال ارشد در نبرد افغانستان، می‌گوید «پاسخی که ایرانی‌ها به افغان‌ها می‌دهند این است که، ما حق حاکمیت شما را برای انجام هر کاری که برای تأمین امنیت کشور خود به صلاح می‌دانید به رسمیت می‌شناسیم.» به‌عبارت‌دیگر هر چه می‌خواهید بکنید، ولی از ما توقع کمک نداشته باشید.

- فهرست اهداف ایران
ایران خواهان تداوم نفوذ خود در افغانستان است ولی تمایلی برای دخالت نظامی در این کشور پس از ۲۰۱۶ ندارد. ایران منافع سیاسی، دینی، قومی و فرهنگی دیرپایی در افغانستان، با توجه به اینکه افغانستان زمانی جزء امپراتوری ایران بوده است، دارد. دو کشور دارای مرز مشترک ۵۸۲ مایلی در غرب افغانستان هستند. در حدود یک‌پنجم جمعیت افغانستان شیعه هستند؛ امری که زمینه دخالت ایران را فراهم می‌سازد. بیست درصد افغانی‌ها به گویش دری سخن می‌گویند؛ و دو کشور هرگز با یکدیگر نجنگیده‌اند.

■ ایران از به بن‌بست رسیدن کنفرانس بن جلوگیری کرد ■
بااین‌حال و علی‌رغم پیوندهای عمیق میان این دو کشور، روابط دوجانبه، با رقابت‌هایی بر سر منافع معارض اقتصادی، منابع آبی مشترک و فعالیت‌های اقلیت‌های قومی و فرقه‌ای در افغانستان، همراه با چالش بوده است. با توجه به این شرایط، ایران پنج هدف بلندمدت راهبردی در افغانستان دارد.
اول اینکه ایران به دنبال دولتی طرفدار خود در کابل است: دولتی که از آمریکا دوری کند و نسبت به کشورهای حامی طالبان «پاکستان و عربستان» تمایلی نداشته باشد. تهران، تا آنجا که اقلیت‌های قومی (تاجیک و هزاره) نمایندگانی در دولت جدید داشته باشند، اعتراضی به دولتی با اکثریت پشتون ندارد. ایران پیش‌ازاین، این سعه‌صدر را در ۲۰۰۱(کنفرانس بن) و انتخابات ۲۰۰۴ و ۲۰۰۹ از خود نشان داده است. هیئت ایرانی در کنفرانس بن که در ۲۰۰۱، در جهت تشکیل دولت موقت افغانستان برگزار شد، نقش بسیار سازنده‌ای ایفا کرد؛ به‌نحوی‌که می‌توان گفت از به بن‌بست رسیدن مذاکرات جلوگیری کرد. این ایرانی‌ها به سرپرستی «محمدجواد ظریف» (وزیر امور خارجه فعلی ایران) بودند که نخست تذکر دادند که در پیش‌نویس قانون اساسی موقت، ذکری از انتخابات دمکراتیک به میان نیامده است.

■نقش سازنده ایران در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۰۴■
پیش از انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۰۴، ایران، تاجیک‌ها و دیگر گروه‌های طرفدار خود را برای ائتلاف با «حامد کرزای» و معرفی نکردن کاندیدای موردنظر خود، متقاعد کرد. «کرزای» نیز تصمیم گرفت در خصوص انتخابات جنجالی ۲۰۰۹ ایران، که دو ماه پیش از انتخاب دوباره وی در ۲۰۰۹، برگزار شد، اظهارنظری نکند. سکوت او توسط «محمود احمدی نزاد»، رئیس‌جمهور دوباره انتخاب‌شده ایران، با استقبال مواجه شد؛ کسی که نخستین رهبر خارجی بود که به رئیس‌جمهور افغانستان برای پیروزی دوباره در انتخاباتی سراسر فریبکاری تبریک گفت.
دومین هدف غیرقابل‌مذاکره‌ایران حفظ اهرم خود بر شیعیان، فارسی‌زبانان و جمعیت غیر پشتون افغانستان است. ایران همچنین روابط خود را با شبه‌نظامیانی که در طول جنگ افغانستان با شوروی به آن‌ها آموزش داده بود حفظ کرده بود که بسیاری از آن‌ها تحت سلطه بازیگران عمده سیاسی افغان هستند.

■اهرم‌های ایران در افغانستان ■
از ۲۰۰۱ ایران نه‌تنها با شیعیان و گروه‌های غیر پشتون، بلکه با رهبران پشتونی که از طالبان حمایت نمی‌کنند، نیز ائتلاف کرده است. درنتیجه ایران پیوندهایی نزدیک با بازیگران کلیدی در عرصه سیاسی افغانستان دارد؛ افرادی ازجمله «عبدالله عبدالله» کاندید ریاست جمهوری؛ «اسماعیل‌خان» معاون این نامزد ریاست جمهوری و والی قبلی هرات؛ و «محمد یونس قانونی» که از اوایل سال جاری به سمت معاون رئیس‌جمهور برگزیده شد. این نفوذ سیاسی، به‌خصوص اگر قائله انتخابات ریاست جمهوری اخیر به نفع «عبدالله عبدالله» ختم شود، به بسط نفوذ ایران در افغانستان کمک می‌کند.
اولویت سوم ایران، حفظ و بسط نفوذ اقتصادی در افغانستان است. ایران در حدود نیمی از واردات نفتی افغانستان را تأمین می‌کند. تجارت میان این دو کشور در پنج سال اخیر به ۵ میلیارد دلار رسیده است و افغانستان ۴۵ درصد از سهم صادرت ایران را به خود اختصاص می‌دهد.

■ ایران حدود ۹۰۰ میلیون دلار برای بازسازی افغانستان کمک کرده است ■
ایران در تلاش‌های خود برای بازسازی افغانستان حدود ۹۰۰ میلیون دلار، بین ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۳، به این کشور کمک کرده است. بر اساس سخنان مقامات ایرانی، «دوره طلایی» حمایت ایران از افغانستان بین ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۷ بوده است که رقمی بالغ‌بر ۵۶۰ میلیون دلار را شامل شده است. از ۲۰۰۹ کمک‌ها به سمت تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام جهت‌دهی شدند؛ و در حدود نیمی از این مقدار، خرج زیرساخت‌ها و پروژه‌های برق در غرب افغانستان شد. ایران در سال‌های اخیر درصدد بسط نفوذ اقتصادی و فرهنگی خود در افغانستان، و به‌خصوص حاشیه غربی این کشور، استان هرات، بوده است؛ امری که پازل راهبرد یکپارچه‌سازی منطقه‌ای‌ایران را تکمیل می‌کند. ایران از مدت‌ها قبل برای دسترسی دادن کشور محصور در خشکی افغانستان به دریا و آسیای مرکزی، تبلیغات کرده است. رویکرد راهبردی منطقه‌ای‌ایران همچنین افزایش ترانزیت از طریق بندر جدید چابهار، در جنوبی‌ترین نقطه ایران، با همکاری افغانستان و هند را شامل می‌شود.

■اهدافی که ایران با راهبرد خود در قبال افغانستان تعقیب می‌کند■
چهارمین هدف راهبردی ایران، حفاظت از سرمایه‌گذاری‌های خود و همچنین جان پرسنل سیاسی، تجاری و اقتصادی خود در افغانستان است. مرگ ۹ دیپلمات در مزار شریف در ۱۹۹۸، خطر شورشیان طالبان را برای ایرانی‌ها برجسته کرد. همین‌طور منافع قابل‌مذاکره‌ای نیز وجود دارد که اگر محقق شود ایرانی‌ها را خوشحال خواهد کرد. این منافع بدین قرارند: امنیت مرزی؛ یعنی کمک برای مقابله با شبکه‌های جدایی‌طلبان بلوچ و همکاری برای مقابله با ورود مواد افیونی به ایران. بازگشت ۲٫۴ میلیون افغانی (که تنها ۲۱ میلیون آن‌ها قانونی هستند) به افغانستان؛ و چایان سیاست افغانستان در استفاده سیاسی از رود هیرمند. این نکته آخر مرتبط با چالش دیرینه مرتبط با رودخانه است که مهم‌ترین منبع دریاچه هامون در شرق ایران و یک منبع اقتصادی برای منطقه محسوب می‌شود.

- چالش‌های پیش روی ایران در افغانستان 
ایران، برای پیشبرد اهداف خود، چند برگ برنده در اختیار دارد. این راهبرد به‌خصوص در زمان تصدی ریاست جمهوری از سوی «احمدی نزاد» تقویت شد. ایران نه‌تنها تهدید به اخراج ۱ میلیون آواره افغان کرده بلکه پذیرای طالبان نیز بوده است. تجربه طولانی‌ای که تهران در راهبری گروه‌های نیابتی دارد، این کشور را به حمایت از طالبان و گشایش دفتری برای این گروه در زاهدان، در شرق ایران کرده است (که همه این موارد توسط دولت ایران رد شده است)؛ راهبردهایی که این کشور را قادر به پیگیری اهداف متناقض نمای خود در افغانستان کرده است.

■چالش‌های پیش روی نفوذ ایران در افغانستان■
علی‌رغم اینکه نفوذ فزاینده ایران در افغانستان، به‌خصوص در هرات تثبیت‌شده است، چالش‌هایی نیز وجود دارد. در آگوست رئیس پلیس هرات ادعا کرد که ایران پشت موج حملاتی بوده است که در این استان اتفاق افتاده است. در مصاحبه‌ای دیگر والی این استان «سید فضل‌الله وحیدی» از رفتار غیردوستانه ایران سخن گفت. اعتراض‌هایی نیز در کابل در ۲۰۱۳٫ وجود داشت که به پول‌هایی که ایران به اعضای شورای استانی داده بود، مربوط بود.

■ابراز تمایل ایران برای مذاکره با آمریکا بر سر افغانستان ■
معترضین به‌شدت در برابر کنسول گری ایران در هرات اعتراض کردند. آن‌ها همچنین علیه گرامیداشت بیست و پنجمین سالگرد درگذشت «آیت‌الله خمینی» از سوی یکی از معاونان کاندید ریاست جمهوری «عبدالله عبدالله»، به‌شدت اعتراض کردند.
تلاش ایران (به‌خصوص در دوره ریاست جمهوری «احمدی نزاد») برای تنش‌آفرینی در افغانستان – مثل ائتلاف ایران با طالبان – در جهت مقابله با منافع آمریکا در افغانستان بوده است. بااین‌حال اقدامات «رئیس‌جمهور» روحانی در سال گذشته همراه با قدری اعتدال بوده است؛ و با توجه به اینکه نیروهای آمریکا، از اواخر سال جاری شروع به عقب‌نشینی از افغانستان می‌کنند، این روند احتمالاً در آینده نیز تداوم می‌یابد. دولت ایران علاوه بر این در خصوص مذاکره با آمریکا بر سر افغانستان، با توجه به پیشرفت قابل‌ملاحظه‌ای که بر سر مسائل هسته‌ای به وجود آمده است، ابراز تمایل کرده است.

■ هیچ کشوری به‌اندازه ایران نگران تحولات افغانستان نیست ■
هیچ کشوری ازجمله آمریکا به‌اندازه ایران نگران تحولات افغانستان نیست. نفوذ ایران در افغانستان می‌تواند به تحقق اهداف منطقه‌ای این ‌ کشور کمک کند. عامل مهمی که از قدرت ایران می‌کاهد رژیم تحریم‌هایی است که اقتصاد ایران را فلج، و قدرت این کشور را برای شکل‌دهی به حوادث افغانستان محدود کرده است. ایران در سال‌های آتی، فارغ از این مسائل، با شدت هرچه‌تمام‌تر به دنبال منافع خود در افغانستان خواهد بود.

[ منبع این خبر سایت خبر ایرونی می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «بروکینگز: چرا ایران برخلاف آمریکا در افغانستان خواهد ماند» اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت خبر ایرونی منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات