کارشناس مسائل "شانگهای" وزارت امور خارجه: شانگهای بلوک "سیاسی- نظامی" نیست

کارشناس مسائل "شانگهای" وزارت امور خارجه: شانگهای بلوک "سیاسی- نظامی" نیست

خراسان/ امروز چهاردهمین اجلاس سران کشورهای عضو سازمان شانگهای در شهر دوشنبه پایتخت تاجیکستان آغاز می شود و حجت الاسلام و المسلمین دکتر حسن روحانی رییس جمهور کشورمان نیز در این مراسم شرکت دارد.

سازمان شانگهای که در پی یک مخاصمه مرزی میان چین و کشورهای تازه استقلال یافته از شوروی سابق در سال 1996تشکیل شد به صورت رسمی و با عنوان سازمان همکاری شانگهای (Shanghai Cooperation Organization-SCO) از 15 ژوئن سال ۲۰۰۱ میلادی و با حضور کشورهای چین، روسیه، ازبکستان، قزاقستان، تاجیکستان و قرقیزستان به عنوان اعضای اصلی آغاز به کار کرد که تاکنون نیز با همین تعداد عضو اصلی ادامه می دهد .

اهداف این سازمان آن چنان که در منشور آن آمده حوزه های اقتصادی ، سیاسی ، امنیتی و فرهنگی را شامل می شود اما مشخصا به لحاظ امنیتی و اقتصادی برجستگی های بیشتری دارد. در جریان نشست سران سازمان همکاری شانگهای در تاریخ ۱۴تیر ۱۳۸۴ در شهر آستانه (پایتخت قزاقستان) ایران به همراه 2 کشور هند و پاکستان، به عضویت ناظر سازمان پذیرفته شد.

حدود یک ماه پیش نیز رادیو صدای روسیه خبرداد که «پیش نویس سند تنظیم شده جدید نشست همکاری های شانگهای نشان دهنده چراغ سبز اعضای این سازمان برای موافقت با عضویت دائم ایران، هندوستان، پاکستان و مغولستان است و اگر در نشست چهاردهم (نشست امروز) این پیش نویس تصویب شود، وضعیت ایران از عضو ناظر به عضو دائم تبدیل خواهد شد.»

این موضوع و نیز زمینه ها و ملاحظات مربوط به عضویت در این سازمان را با «حمیدرضا انوری» کارشناس مسائل سازمان همکاری شانگهای در وزارت امورخارجه کشورمان مطرح کرده و از وی درباره ابعاد و چگونگی همکاری های ایران با این سازمان منطقه ای پرسیده ایم.

* تعامل جمهوری اسلامی ایران و سازمان همکاری شانگ های در چه سطحی است و چه زمینه هایی را شامل می شود؟
با توجه به این که عضویت ناظر در سازمان، هیچ مسئولیتی را به صورت متقابل برای سازمان و کشورهای عضو ناظر پیش بینی نکرده، از این رو، جمهوری اسلامی ایران پس از کسب عضویت ناظر بنا بر دعوت های سازمان، با هدف تبیین مواضع و استفاده از فرصت حضور روسای جمهور کشورهای منطقه برای رایزنی و مشورت، به صورتی فعال و در بالاترین سطح در نشست های آن حضور یافته است. از جمله جناب آقای روحانی برای نخستین بار در نشست سران سازمان در بیشکک در سال گذشته (۱۳۹۳ش) شرکت کرد و امسال نیز برای دومین بار است که در نشست سران در شهر دوشنبه شرکت می کند. نکته مهمی که باید این جا به آن اشاره کنم این است که اساسا سازمان تلاش دارد تا در دو حوزه مشخص اقتصادی و امنیتی فعالیت های خود را متمرکز کند

* چشم انداز این تعامل و روابط چگونه است؟ برخی سخن از دائمی شدن وضعیت عضویت ایران در سازمان شانگ های می کنند.این بحث تا چه حدی جدی است؟
اعضای ناظر سازمان یعنی ایران، مغولستان، هند، پاکستان و در آخر، افغانستان، طبیعی است که به تدریج تمایلات خود را برای مشارکت فعال تر در سازمان به عنوان عضو کامل ابراز کرده اند و سازمان همکاری شانگ های هم در پاسخ به این تمایلات، به تدریج و طی ۴ سال گذشته، در حال تدوین و تکمیل مقررات و آیین نامه های اعطای عضویت کامل است، لیکن به دلایل مختلفی از جمله نوپایی سازمان، حساسیت نسبت به تبدیل به یک بلوک سیاسی و امنیتی و البته برخی اختلاف دیدگاه ها بین اعضا، تاکنون سازمان به جز ۶ کشور بنیانگذار، به کشور دیگری عضویت کامل اعطا نکرده است. در مورد جمهوری اسلامی ایران نیز زمانی که ارزیابی های کارشناسی از سال ۱۳۸۴ش تاکنون موید این هستند که چارچوب های سازمان می توانند تامین کننده برخی منافع جمهوری اسلامی ایران باشند. چند سالی است که درخواست رسمی عضویت کامل را به سازمان ارائه داده ایم...سازمان برای پاسخگویی به این درخواست ها و موضوع گسترش، نخستین حرکت را در سال ۱۳۸۹ش و در نشست سران در شهر تاشکند ازبکستان کلید زد. در آن سال آیین نامه ای حاوی بندهایی کلی درخصوص شرایط اعطای عضویت کامل به تصویب سران رسید، اما در نشست پیش روی سران در شهر دوشنبه نیز که روز جمعه برگزار خواهد شد، یکی از اصلی ترین دستور کارهای نشست، تصویب دو سند نهایی برای اعطای عضویت کامل به کشورهای متقاضی است؛ یکی سند «تعهدات کشورهای متقاضی» و دیگری «مقررات اعطای عضویت» است. سند نخست، طبق اطلاعات به دست آمده، در واقع به معنای درخواست رسمی کشورهای متقاضی برای عضویت است که با امضای آن، کشور متقاضی وارد فرآیند عضویت می شود و در مرحله بعد باید در تعامل با سازمان، شرایط مندرج در سند دوم را برای کسب عضویت محقق سازد.

* بنابراین فعلا عضویت دائم درحد اظهارنظر است؟
باید گفت اخبار منتشر شده طی چند روز گذشته از سوی برخی کشورهای عضو ناظر مبنی بر اعطای عضویت در جریان آتی در شهر دوشنبه، بیشتر جوسازی در قالب رقابت های منطقه ای است و صحت ندارد. حداکثر اقدامی که سازمان در این نشست ممکن است صورت بدهد پذیرش درخواست عضویت است که با توجه به فرآیند معمول و ضروری در هر کشوری برای بررسی جنبه های مختلف حقوقی، که قطعا زمان بر است، دور از انتظار می بینم کشورهای ناظر هم بلافاصله پس از تصویب این سند در نشست پیش رو، بتوانند درخواست عضویت شان را به صورت رسمی به سازمان ارائه دهند، از این رو، تصور می رود که در نشست آتی سازمان در مسکو، شاهد نخستین تحرکات سازمان برای بررسی درخواست های عضویت باشیم.

* پیشتر گفته می شد اگر قرار است عضو جدیدی به اعضای دائمی شانگ های اضافه شود این کشور نباید در شورای امنیت پرونده ای داشته باشد. آیا چنین شرطی وجود دارد و در صورت مثبت بودن پاسخ با وجود طرح موضوع هسته ای ایران از سوی غرب در شورای امنیت آیا قرار است کشورمان به عضویت دائم شانگ های درآید؟
در سال ۱۳۸۹ش آیین نامه اولیه ای در نشست سران در شهر تاشکند به تایید سران رسید که یکی از شرایط اعطای عضویت کامل به کشور متقاضی «تحت تحریم نبودن کشور متقاضی در شورای امنیت سازمان ملل» بود که به نظر با توجه به این سابقه، در سند اصلی مقررات عضویت هم چنین بندی ملحوظ خواهد بود. تصویب چنین بندهایی، به روشنی گویای آن است که سازمان مایل نیست به حوزه های چالش زا و احیانا تقابل با طرف های ثالث ورود کند. در عین حال باید گفت با وجودی که تمامی کشورهای عضو سازمان تمایل به همکاری با ایران در چارچوب سازمان دارند، لیکن بنا به دلایلی از جمله نگرانی از بر هم خوردن موازنه قدرت در سازمان، گسترش حوزه های مورد چالش از اوراسیا به مناطق دیگر، پرهیز از ورود به فاز تخاصم و دشمنی با غرب و . . . با موضوع اعطای عضویت به ایران با احتیاط برخورد می کنند.

* با توجه به تخاصمات و چالش های اخیر میان چین و روسیه با اروپا و غرب در حوزه هایی همچون اقتصاد، حقوق بشر، سوریه، اوکراین و پرونده هسته ای ایران، تا چه میزان تقویت و توسعه سازمان همکاری شانگ های می تواند به ایجاد جبهه ای در برابر زیاده خواهی غرب بینجامد؟ اراده کشورهای عضو در این زمینه را چگونه ارزیابی می کنید؟
باید در نظر داشته باشیم که هیچ کدام از اعضای سازمان شانگ های و البته با کمی احتیاط روسیه، تمایل به ورود به فاز خصومت و دشمنی با غرب و آمریکا ندارند. در نظر داشته باشیم که چین شریک اول تجاری آمریکاست و خواسته های خود را با استفاده از اهرم مبادلات تجاری و بازرگانی به آمریکا منعکس می کند. سایر کشورهای آسیای مرکزی هم هر کدام در حوزه های مختلف اقتصادی و صنعتی با آمریکا تعاملات جدی دارند و حتی برخی از آن ها در چارچوب های سازمان ناتو در کنار آمریکا هستند اراده جمعی در سازمان همکاری شانگ های عدم تبدیل سازمان به یک بلوک امنیتی و نظامی علیه آمریکا و غرب است و درج شرط نبود تحریم شورای امنیت برای کشورهای متقاضی (اگرچه به طور مشخص به ایران اشاره دارد) هم به روشنی بازتابی از این اراده سازمان است. علاوه بر این باید این ملاحظه را هم در نظر داشته باشیم که جمهوری اسلامی ایران نیز به لحاظ قانون اساسی از ورود به ساختارهایی که یک بلوک سیاسی و نظامی علیه طرف های سوم باشند، منع شده است. با این پیش فرض ها باید بدانیم که سازمان همکاری شانگ های برخلاف بسیاری از ساختارهای منطقه ای گذشته که برخی از آن ها هم در حال حاضر فعالیت دارند، تلاش دارد تا چند بعدی باشد و محدود به یک حوزه نباشد. در این چارچوب دو محور اصلی سازمان تقویت و ارتقای همکاری های اقتصادی است و برای این کار، ایجاد محیطی امن و توام در صلح و ثبات را پی جویی می کند. به این لحاظ، ورود سازمان به هرگونه تقابل با قدرت های خارجی یا منطقه ای، تنها در چارچوب مقابله با منابع تهدید و ناامنی همچون مقابله با تروریزم، تولید و قاچاق مواد مخدر، افراطی گری و جدایی طلبی معنا می یابد که در این زمینه ها، اشتراک نظر بین همه کشورهای منطقه وجود دارد و این سازمان می تواند محلی برای تجمیع اراده کشورهای منطقه در هدایت به سوی حذف این مبانی ناامنی حرکت کند. از این رو، سازمان تلاش دارد تا در گام نخست، حوزه امنیتی را مورد توجه قرار دهد، اما این به معنای آن نیست که سازمان قصد دارد به یک بلوک سیاسی و نظامی تبدیل شود. از این رو، تحلیل های غربی مبنی بر تشبیه این سازمان به پیمان ورشوی جدید نادرست است. در میان اعضای سازمان هم این درک وجود دارد که سازمان تبدیل به یک بلوک سیاسی و امنیتی علیه طرف های ثالث تبدیل نشود.

[ منبع این خبر سایت خبر ایرونی می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «کارشناس مسائل "شانگهای" وزارت امور خارجه: شانگهای بلوک "سیاسی- نظامی" نیست» اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت خبر ایرونی منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات