سرمقاله اعتماد/ ارتقای علوم انسانی

سرمقاله اعتماد/ ارتقای علوم انسانی

اعتماد/ «ارتقای علوم انسانی» عنوان یادداشت روز روزنامه اعتماد است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:

خوشبختانه سیاست‌های کلی نظام درباره علم و فناوری از سوی مقام معظم رهبری ابلاغ شد و انتظار می‌رود که مجموعه نیروها و سازمان‌های دست‌اندرکار این موضوع، در جهت تحقق این سیاست‌ها هماهنگ و موثر عمل کنند. در نخستین بند آن نیز به ضرورت ارتقای علوم انسانی اشاره شده است؛ ضرورتی که انکارناپذیر است و تا وقتی که علوم اجتماعی و انسانی در ایران جایگاه شایسته‌یی پیدا نکنند، امکان ندارد که جامعه ما از بحران‌های گوناگونی که با آن دست به گریبان است و در آینده هم خواهد بود، به سلامتی عبور کند. تجربه 8 سال گذشته نیز نشان می‌دهد که بی‌توجهی به علوم اجتماعی و انسانی، چه تبعات سنگین و گران باری برای جامعه خواهد داشت. علوم انسانی را در ایران بر حسب ضرورت به دو شاخه علوم دینی و سایر علوم مثل جامعه‌شناسی، اقتصاد، روانشناسی، سیاست، حقوق و... می‌توان تقسیم‌بندی کرد. هرچند میان همه اینها ارتباطی وجود دارد ولی اجمالامی‌توان در این دو مقوله کلی قرار داد. مسوولیت اصلی تحول در علوم دینی، متوجه حوزه‌های علمیه است. پرسش‌های زیادی که در این زمینه مطرح شده، انجام این مسوولیت را ضروری‌تر نیز کرده است که در این زمینه وارد بحث نمی‌شویم ولی متولی تحول در سایر زمینه‌های علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه‌ها هستند. در این یادداشت، به برخی پیش شرط‌های لازم برای تحول در علوم اجتماعی و انسانی در جامعه و دانشگاه‌ها پرداخته می‌شود.

1- نخستین شرط برای توسعه علوم اجتماعی و انسانی، وجود حد مناسبی از آزادی در این زمینه است. علوم انسانی از این نظر برخلاف علوم تجربی مثل مهندسی و پزشکی هستند، چراکه بیش از علوم تجربی نیازمند آزادی تفکر و بیان هستند. تجربه اتحاد جماهیر شوروی در این زمینه بسیار گویاست. آن حکومت به میزانی که در علوم تجربی و فناوری‌های نظامی پیشرفت کرده بود، در علوم اجتماعی پیشرفتی نداشت، زیرا مسائل این حوزه از دانش با منافع گروه‌های اجتماعی در تعارض قرار می‌گیرد و پیشرفت آن مستلزم وجود آزادی پژوهش و بیان این تعارض‌هاست. علوم انسانی ماهیتا چند منظری است و مثل علوم دقیقه نیست که در مورد یافته‌های آن اتفاق نظر وجود داشته باشد. ماهیت علوم انسانی چنین است و تنها در فضای گفت‌وگوی آزاد است که دیدگاه‌ها محک می‌خورند. به همین دلیل فضای آزاد برای این رشته‌ها از موضع تفنن یا گرایش‌های روشنفکرانه نیست بلکه ضرورت حیات و شکوفایی آن است.

2- دانش اجتماعی باید کاربردی شود تا پیشرفت کند. اگر قرار باشد که دانش اجتماعی یک چیز را پیگیری کند و مدیران اجتماعی در نقطه مقابل ساز خود را بزنند، این دانش پیشرفت نخواهد کرد. این موضوع برای دانش تجربی مهندسی و پزشکی نیز صادق است. ولی در آن زمینه‌ها موانع چندانی در کاربرد یافته‌ها وجود ندارد. وقتی که رییس قبلی دولت به صراحت اعلام کرد که دانش اقتصاد را قبول ندارد و به طور طبیعی برای اظهارات دانشمندان اقتصاد نیز تره خرد نکرد، نتیجه، پسرفت دانش اقتصاد می‌شود. البته در کنارش هم اتلاف 800 میلیارد دلار درآمدهای نفتی بدون رشد قابل توجه در اقتصاد و اشتغال!

3- دانش اجتماعی سهل و ممتنع است. بسیاری از افراد وقتی سرشان درد بگیرد، فوری نزد حاذق‌ترین دکترها می‌روند و اگر بیماری مهم‌تری باشد، راهی آن طرف آب می‌شوند و هیچگاه هم خوددرمانی نمی‌کنند. زیرا که می‌دانند در این زمینه چیزی نمی‌دانند. ولی همین افراد وقتی به حوزه اجتماعی و انسانی می‌رسند، با حداکثر اطمینان اظهارنظر کرده و حتی تصمیم می‌گیرند! به همین دلیل هم مدرک‌های تقلبی و صوری در رشته‌های علوم انسانی و اجتماعی فراوان است و با آنها استاد دانشگاه شده‌اند. ولی در رشته پزشکی این موارد به ندرت دیده می‌شود و اگر هم کسی از این طریق مدرک دکترا بگیرد، آن قدر عقلش می‌رسد که فرزند خودش را درمان نکند! ولی در رشته علوم انسانی و اجتماعی، امر بر فرد مشتبه می‌شود و خیال می‌کند که دانشمند است و در نتیجه برای همه مردم و حتی دنیا تصمیم می‌گیرد و عزم مدیریت می‌کند. پس باید افرادی که از طریق رانت یا شیوه‌های صوری در این زمینه‌ها مدرک گرفته‌اند، عذرشان از دانشگاه‌ها خواسته شود تا جایگاه آموزش و دانش اجتماعی و انسانی ارتقا یابد.

4- باید میان دانش و بینش تمایز قایل شد. اگرچه ما نیازمند به ارتقای دانش اجتماعی هستیم، ولی بیش از آن نیازمند بینش اجتماعی هستیم. این بینش باید از خلال رسانه‌ها و نه فقط کلاس درس به مردم منتقل شود. در این صورت باید از ارایه برنامه‌های بی‌پایه و عوام‌فریبانه و حتی به لحاظ فکری مبتذل، از رسانه‌ها جلوگیری کرد. بدون بینش اجتماعی امیدی به ارتقای دانش اجتماعی نمی‌توان داشت و بر عکس.

این سیاست‌ها در صورتی موفق می‌شوند که نگاه جامعی بر آنها حاکم باشد. نگاه جزیره‌یی در این باره زیانبار است. به علاوه باید شاخص‌های روشنی برای این سیاست‌ها تعیین کرد و میزان موفقیت آنها را رصد کرد. در غیر این صورت سال‌ها خواهد گذشت بدون اینکه شاهد پیشرفتی باشیم و توسعه علمی هم ممکن است به سرنوشت شعار عدالت در دولت قبلی تبدیل شود. چنین مباد.

[ منبع این خبر سایت خبر ایرونی می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «سرمقاله اعتماد/ ارتقای علوم انسانی» اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت خبر ایرونی منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات