پنجاه بدر، آيين سنتي قزويني ها براي طلب باران

به گزارش ايرنا، به گواه تاريخ و با مطالعه آيين ها و رسوم مناطق مختلف ايران كه داراي خصوصيات جغرافيايي و اقاليم متفاوتي است، باورداشت هاي گوناگوني در خصوص آب در ميان مردمان اين سرزمين وجود دارد.
به دليل قرار گرفتن بيش از نيمي از پهنه سرزمين ايران در منطقه خشك و فراخشك، نگراني از خشكسالي، همواره در ذهن مردمان اين ديار بوده و در بيشتر آيين ها، ترس از خشكسالي به چشم مي‌خورد.
مراسمي چون نماز استسقاء، عروسي آب، نيايش براي طلب باران، چمچه خاتون، كوسه گلين، يا نهادن علم عزاداري براي باران خواهي همگي براي طلب باران است كه در مناطق مختلف كشور برپا مي شود.
آييني در نوزدهم فروردين ماه موسوم به پنجاه بدر نيز روز باران خواهي قزويني ها است كه در اين روز اهالي شهر به مصلا و دامن طبيعت مي روند و از خداوند طلب باران مي كنند.
اين سنت آييني در قزوين به عنوان بخشي از اعتقادات و باورهاي مردم اين شهر، گرچه در ميان برخي جنبه مذهبي خود را از دست داده و بيشتر براي تفريح برگزار مي شود، اما جزو سنت هايي است كه هرساله مورد توجه شهروندان قرار گرفته و به صورت با شكوه انجام مي شود.
در اين روز كه نزد قزويني ها به پنجاه بدر معروف است، مردم بعدازظهر منازل خود را ترك و به دامن طبيعت رفته و عده زيادي نيز به مصلايي كه در ميان باغستان سنتي شهر قرار دارد مي روند و ضمن اقامه نماز باران و دعا، آداب ويژه اي برگزار مي كنند.
براساس برخي اسناد تاريخي و اظهارات كهنسالان، در گذشته در مكان فعلي مصلاي قزوين يك آب انبار و يك مسجد وجود داشته كه امروزه تنها بخشي از آب انبار آن به جاي مانده است.
بي ترديد احداث مسجد در بيرون شهر و در ميان باغات سنتي نشان از انجام مناسكي خاص دارد و از آنجا كه مراسم باران خواهي از سنت هاي كهن اين سرزمين است، احتمال دارد بناي اين مسجد كه امروزه تخريب شده از روزگاران قديم مكاني خاص و نيايشگاهي براي مراسم طلب باران بوده باشد.
در اين روز خانواده ها با حضور در باغ هاي اطراف شهر، با توزيع عصرانه نذري نظير آش رشته، دويماج (يك نوع غذاي محلي قزويني درست شده از نان، پنير، گردو، كشمش، پياز و انواع سبزيجات معطر) و لقمه هاي پنير و سبزي به احسان و خواندن نماز باران مي پردازند و كودكان نيز به بازي و سرگرمي مشغول مي شوند.

*** پيشينه نماز باران در عصر صفوي
قزوين در دوره صفويه بيش از نيم قرن پايتخت صفويان بود كه اين مدت اوج تمدن و تاريخ اين شهر محسوب مي‌شود بطوريكه در اين بازه مزاني حتي از تهديدات عثماني نيز بركنار مي‌ماند و عمران و آباداني بي سابقه‌اي را در گسترده خود شاهد مي‌شود با اين حال خست آسمان امري نبود كه كنترل آن از عهده توان ساختاري صفويان برآيد، بنابراين در دوره زمامداري شاه طهماسب صفوي در پايتخت حكومت يعني قزوين، كم آبي بي‌سابقه اي بر اين شهر عارض مي‌شود.
آنگونه كه طاهر بن علي نخجواني در تذكره لسان الملك توضيح مي‌دهد شاه صفوي براي حل اين مشكل به همراه فقها، اعيان و اكابر شهر، نماز باران را بجا مي‌آورند و پس از آن تا دو هفته هر روز باران مي بارد.
نخجواني شرح مي‌دهد كه پس از سپري شدن اين سال زراعي كه چندين هفته پس از عيد نوروز بوده است، شاه و رعيت به شادماني و بجا آوردن نماز شكر مي‌پردازند و لذا اين روايت در خور تامل ترين منبعي است كه مي‌توان آن را به عنوان قدمت مراسم پنجاه بدر در تاريخ قزوين قلمداد كرد.
مديركل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان قزوين در خصوص آيين سنتي پنجاه بدر به خبرنگار ايرنا گفت: مراسم پنجاه بدر پيش از اسلام در اين شهر و در زماني كه در شهر قزوين خشكسالي اتفاق افتاد رايج شد و طي آن مردم براي طلب باران دعا كردند كه پس از آن باران فراواني باريد و بعد از آن هرساله در اين روز باران رحمت مي بارد.
محمدعلي حضرتي افزود: آيين پنجاه بدر شبيه به مراسم 13 بدر بوده و مردم در اين روز با حضور در مصلاي قزوين كه اطراف آن باغ قرار دارد روز خود را در طبيعت سپري مي كنند و برخي نيز غذاي نذري نظير آَش در اين آيين پخش مي كنند.
وي خاطرنشان كرد: سنت طبيعت گردي در ايام بهار از دير باز در اين سرزمين وجود داشته و مراسم پنجاه بدر يكي از رسوم خاص اين منطقه از كشور است كه مردم به دشت و صحرا رفته و به شادي و تفريح مي پردازند و سرزمين كم آب ايران، آب در تعيين مناسبت اجتماعي تاثير گذار بوده و جشن تيرگان به شكرانه بارندگي از اين جمله است كه هنوز هم در مناطق كوهستاني قزوين به خصوص در منطقه الموت اين جشن در نيمه تير ماه برگزار مي شود.
حضرتي اضافه كرد: اين آيين به نوعي سپاسگزاري و نيز درخواست مردم از خداوند براي نزول باران است كه طي مراسمي خاص برگزار مي شود و چنانچه از روز نخست سال تا پنجاهمين روز آن، نزول باران فراوان باشد، مردم در آيين پنجاه بدر نماز شكر بجا مي آورند و چنانچه با فقدان اين نعمت الهي روبرو باشند، در اين مراسم طلب باران مي كنند.
وي تصريح كرد: در آيين كهن مردم اين شهر در مراسم مشابه ديگري به نام چمچه خاتون، داخل يك قدح آب ريخته و آن را به پشت بام برده و به وسيله يك چمچه (وسيله شبيه كفگير و ازجنس مس) كم كم آب داخل قدح را به طرف آسمان مي پاشند.
مديركل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان قزوين يادآور شد: در بخش ديگري از مراسم باران خواهي، كوسه گلين اجرا مي شود كه در اين مراسم پيرزني با پارچه و لباسهاي كهنه عروسك كوچكي را درست و در كوچه ها و خيابانها حركت مي كند و بچه ها نيز پشت سر او را همراهي مي كنندو
حضرتي اضافه كرد: آنها به هر خانه كه مي رسند از صاحب خانه چيزي از وسايل تهيه آش درخواست كرده كه با آن آش مي پزند و در بين اهالي تقسيم مي كنند تا اين تعاون و همدلي موجب نزول باران شود.
7389/ 6128

انتهای پیام /*

[ منبع این خبر سایت ایرنا-فرهنگی می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «پنجاه بدر، آيين سنتي قزويني ها براي طلب باران» اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت ایرنا-فرهنگی منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات