خاورمیانه در سال ۲۰۲۰: شکل‌گرفته از روندهای جهانی یا شکل‌دهنده آن

خاورمیانه در سال ۲۰۲۰: شکل‌گرفته از روندهای جهانی یا شکل‌دهنده آن

اشراف/ مطلبی که می خوانید از سری مطالب سایت اشراف است و انتشار آن الزاما به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست.
چالش‌های بزرگ و گوناگون منطقه ایجاد یک خاورمیانه باثبات و پایدارتر را با چالش‌های جدی و قابل‌توجهی روبرو ساخته است. اما در صورتی که مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ به یک توافق هسته‌ای ماندگار و بادوام منجر شود، می‌توان گفت که در پنج تا ده سال آینده شاهد بازگشت دوباره ایران به جامعه بین‌المللی و همچنین پویایی و تحرک جدیدی در خاورمیانه خواهیم بود. اما آنچه در این میان مسلم است این است که آینده خاورمیانه تأثیر عمیقی بر جهان خواهد داشت و سیاست، اقتصاد و امنیت جهانی را متأثر از خود خواهد ساخت.
اندیشکده آمریکایی «شورای آتلانتیک» در تازه‌ترین گزارش راهبردی خودبه قلم «متیو جی.باروز»، مدیر مرکز «ابتکار پیش‌بینی راهبردی» این اندیشکده، با نگاهی به تحولات اخیر خاورمیانه و درگیری‌های به وجود آمده به بررسی آینده پیش‌روی این منطقه پرداخته است. وی در این گزارش پیامدهای میان مدت و بلندمدت ناشی از تحولات متوالی و پی‌درپی در این منطقه و همچنین فاکتورهایی که موجب تغییرات اساسی و شگرف خواهند شد را مورد بحث‌وبررسی قرار داده است. در این گزارش سه آینده محتمل برای منطقه خاورمیانه پیش‌بینی شده است: نخست آینده خوش‌بینانه‌ای که در آن ایران و آینده مذاکرات هسته‌ای این کشور نقش مهمی را ایفا می‌کنند و توافق پایدار هسته‌ای موجب تحولات مثبت و همچنین پویایی و تحرک در منطقه خاورمیانه خواهد شد و روابط قدرت‌های منطقه نیز به واسطه این امر رو به بهبودی خواهد رفت. همچنین دو آینده بدبینانه نیز عنوان شده‌اند که یکی به یعنی چندپارگی، کاهش اقتدار دولت‌ها و جنگ تمام‌عیار و همه‌جانبه میان قدرت‌های سنی و شیعه منطقه منجر خواهد شد و دیگری به ظهور استبداد جدید در منطقه.

■ آینده خاورمیانه در گرو آینده ایران و نتیجه مذاکرات هسته‌ای این کشور با گروه ۱+۵ است ■
از همان آغاز جنبش‌های «بهار عربی» در خاورمیانه، هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه آمریکا هشدار داد که بنیان منطقه در حال فرو رفتن درون شنزاری از ناآرامی‌ها و افراط‌گرایی است. سه سال از آغاز چنین روندی می‌گذرد و این منطقه همچنان درگیر ناآرامی‌های بلندمدت و بی‌ثباتی است. تورم جمعیتِ جوان منطقه خاورمیانه، چشم‌اندازهای ضعیف اقتصادی و همچنین رشد نامتوازن در سراسر منطقه ایجاد یک خاورمیانه باثبات و پایدارتر را با چالش‌های جدی و قابل‌توجهی روبرو ساخته است. اما در صورتی که مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ به یک توافق هسته‌ای ماندگار و بادوام منجر شود، می‌توان گفت که در پنج تا ده سال آینده شاهد بازگشت دوباره ایران به جامعه بین‌المللی و همچنین پویایی و تحرک جدیدی در خاورمیانه خواهیم بود. اما آنچه در این میان مسلم است این است که آینده خاورمیانه تأثیر عمیقی بر جهان خواهد داشت و سیاست، اقتصاد و امنیت جهانی را متأثر از خود خواهد ساخت.

■ گزینه‌های موجود در مورد آینده خاورمیانه در طی پنج تا ده سال آینده ■
با ظهور و گسترش بحران‌های جدید در منطقه خاورمیانه، تمایل روزافزونی برای آگاهی از پیامدهای میان مدت و بلندمدت ناشی از تحولات متوالی و پی‌درپی این منطقه به وجود آمده است. در این گزارش تلاش‌شده تا گزینه‌های موجود در مورد آینده خاورمیانه در طی پنج تا ده سال آینده مورد بحث و بررسی قرار گیرند. این گزارش در واقع آینده خاورمیانه در کوتاه مدت را پیش‌بینی می‌کند اما باید این موضوع را در نظر داشت که فاکتورهای عمیق و بسیار ساختاری خاورمیانه در مقایسه با سایر مناطق جهان دستخوش تغییر و تحول بسیاری قرار گرفته و مدام در حال تغییر هستند. پیش‌بینی بلندمدت با خوش‌بینی بیشتری همراه است اما چندان برای سیاستمداران و تصمیم‌گیرندگان در این حوزه مفید نخواهند بود، چرا که در حال حاضر سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیرندگان نه تنها باید با یک دید اجمالی مسیر و مقصد نهایی تحولات کنونی خاورمیانه را پیش‌بینی کنند بلکه باید راه‌هایی را نیز به منظور ایجاد تغییرات مثبت در منطقه بیابند.

■ توافق هسته‌ای موجب کاهش تنش‌های فرقه‌ای و افزایش همکاری‌های منطقه‌ای خواهد شد■
در حال حاضر یافتن راه‌حل و ایجاد طرح‌هایی به منظور حل بحران‌های خاورمیانه آن هم در کوتاه مدت بسیار دشوار است. به عنوان مثال، رفع مشکل بیکاری جوانان و ایجاد سرمایه‌های انسانی که جزء نیازهای اساسی خاورمیانه در محیط رقابتی جهان محسوب می‌شوند، اهدافی هستند که تنها در بلندمدت می‌توان به آنها دست یافت. اما در عوض، پیدا کردن راه‌حل سیاسی برای درگیری‌ها و مناقشات فزاینده خاورمیانه پیش‌نیازی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی این منطقه خواهد بود. چنین روندی دقیقاً برخلاف الگوهای معمول و رایج در مناطق دیگر جهان است چرا که در این مناطق پیشرفت‌ها و تحولات مثبت اقتصادی منجر به تغییرات مثبت سیاسی می‌شوند. در این میان یک سناریوی محتمل دیگری نیز وجود دارد که تنها با دستیابی به توافق هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ عملی و محقق خواهد شد. این امر می‌تواند تنش‌های میان مسلمانان سنی و شیعه در منطقه را کاهش دهد و راه را برای همکاری‌های بیشتر منطقه‌ای باز نماید. این احتمال چندان هم دور از ذهن نیست اما با این وجود تضمینی هم برای آن وجود ندارد.

■ تشدید تنش‌های فرقه‌ای احتمال یک جنگ تمام‌عیار میان قدرت‌های سنی و شیعه را افزایش می‌دهد ■
با این حال، نتایج و پیامدهای سناریوی معروف و مبهم «فرقه‌گرایی افراطی» نیز در حال حاضر برای همه ما آشکار و مشخص شده است. افزایش و تشدید تنش‌های فرقه‌ای در ماه‌های اخیر به خصوص در کشور عراق، می‌تواند موجب افزایش احتمال یک جنگ تمام‌عیار و همه‌جانبه میان قدرت‌های سنی و شیعه منطقه شود و ممکن است خاورمیانه را برای یک نسل از هم متلاشی سازد، درست مانند همان شرایطی که پس از جنگ جهانی اول برای اروپا به وجود آمد. یکی از بدترین ویژگی‌های جنگ‌های داخلی این است که موجب اعمال خشونت بیشتری می‌شوند. به گفته محققان، گاهی اوقات بین شش تا نه سال زمان لازم است تا آتش جنگ در درگیری و جنگ‌های داخلی فروکش کند.

■ ظهور و رشد «استبداد جدید» در کشورهایی منطقه سناریوی سوم خاورمیانه است■
حتی اگر که بدترین سناریوی موجود (یعنی جنگ عظیم میان کشورهای منطقه) نیز روی ندهد، ظهور و رشد «استبداد جدید» در کشورهایی مانند مصر که به طور مستقیم درگیر این جنگ نیستند را در پی خواهد داشت. اگرچه انتظار می‌رفت که ظهور بهار عربی در منطقه منجر به دموکراسی شود، اما حمایت و پشتیبانی از آزادی‌های جدید در میان طبقه متوسط مردم کاهش یافته است. اما آنچه از نظرها پنهان است این است که تنش‌های اجتماعی و مذهبی تشدید شده و در حال از بین بردن انسجام اجتماعی هستند. در سناریوی «استبداد جدید»، انجام اصلاحات اقتصادی ساختاری و ضروری بسیار دشوار خواهد بود.

■ اعمال اصلاحات و برنامه‌های بلندمدت برای نجات خاورمیانه بسیار لازم و ضروری است■
با این حال، هرچقدر هم که شرایط کنونی مشکل‌آفرین و زیان‌بخش باشد، اما توجه به مسائلی چون اصلاحات ساختاری، ایجاد و ارائه سیستم‌های آموزشی بهتر به منظور آموزش مهارت‌های قرن بیست‌ویکم، بهبود شرایط و محیط به منظور کارآفرینی و تنوع اقتصادی در خلیج فارس و همچنین سایر کشورهای منطقه که وابستگی شدیدی به صادرات انرژی خود دارند، بیش از هر موضوع دیگری اهمیت دارد. چنین اقداماتی تا زمانی که درگیری‌های فرقه‌ای همچنان ادامه و گسترش یابند، چندان کافی نخواهند بود اما باید به این نکته توجه داشت که اگر منطقه بخواهد به چندین دهه شکست اقتصادی خود در رقابت جهانی و همچنین به این چرخه مرگبار درگیری و خشونت‌ها خاتمه دهد، چنین اصلاحات بلندمدتی لازم و ضروری خواهند بود.

■ سه سناریوی احتمالی از آینده منطقه خاورمیانه ■
«متیو جی.باروز»، مدیر شورای راهبردی آتلانتیک در مرکز امنیت بین‌الملل برنت اسکوکرافت، در آخرین مقاله خود با عنوان «خاورمیانه سال ۲۰۲۰ میلادی: تأثیرگذاری بر روندهای جهانی یا تأثیرپذیری از آنها» به بررسی پیامدهای میان مدت و بلندمدت ناشی از تحولات متوالی و پی‌درپی در این منطقه و همچنین فاکتورهایی که موجب تغییرات اساسی و شگرف خواهند شد، پرداخته است. در این گزارش سه آینده محتمل برای منطقه خاورمیانه پیش‌بینی شده است: اول آینده خوش‌بینانه که در آن روابط قدرت‌های منطقه رو به بهبودی می‌رود و به تدریج شرایط متحول خواهد شد و دو آینده بدبینانه یعنی چندپارگی و کاهش اقتدار دولت‌ها و همچنین ظهور استبداد جدید در منطقه.

[ منبع این خبر سایت خبر ایرونی می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «خاورمیانه در سال ۲۰۲۰: شکل‌گرفته از روندهای جهانی یا شکل‌دهنده آن » اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت خبر ایرونی منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات