شیخ كلینی؛ محقق و اندیشمند نامی علم حدیث

ابوجعفر محمدبن یعقوب كلینی رازی مشهور به شیخ كلینی در 249 خورشیدی در روستای كلین در نزدیكی شهر ری دیده به جهان گشود و با راهنمایی پدر خویش كه اهل علم، حدیث و روایت بود با صفت های نیك انسانی آشنا شد و پس از پایان تحصیلات ابتدایی به شهر ری رفت و از محضر استادان برجسته ای همچون «احمد بن عاصم كوفی، حسن بن فضل بن زید یمانی، محمد بن حسن صفار، سهل بن زیاد آدمی رازیی، محمدبن حسن طایی، محمد بن اسماعیل نیشابوری و عبدالله بن جعفر حمیری» بهره های فراوانی برد.
این دانشمند بزرگ دارای لقب هایی همچون «ثقه الاسلام، شیخ مشایخ شیعه و رئیس محدثان علمای امامیه» بود و مهم ترین اثر وی كتاب «كافی» به شمار می رود كه یكی از كتاب های چهارگانه شیعه و مرجع مهمی برای محققان و عالمان محسوب می شود. این اثر آن چنان دارای اهمیت است كه شیخ مفید درباره آن می گوید:«كافی در ردیف جلیل ترین كتب شیعه و سودمندترین آنها است».
از شیخ كلینی تالیفات و آثار ارزشمند دیگری نیز به یادگار مانده است كه از آن میان می توان به «تعبیر الروءیا، رد قرامطه، الرجال، رسائل الائمه و ما قیل فی الائمة من الشیعة» اشاره كرد.
این اندیشمند بنام علاوه بر آن كه نزد دانشمندان شیعه، جایگاهی برجسته داشت، مورد توجه بزرگان و عالمان اهل سنت نیز بود و در میان آنان از شخصیت علمی بسیار ممتازی برخوردار بوده است،‌ بر این پایه «ابن اثیر» از نویسندگان بزرگ اهل سنت در كتاب «جامع الاصول» درباره او می گوید: «كلینی رازی، پیشوای مذهب اهل بیت و دانشمندی بزرگ و فاضلی نامدار بوده است».
سر انجام این عالم نامی پس از سال ها تلاش در مسیر جمع آوری، پاسداری و ضبط حدیث های خاندان نبی(ص) در 319 هجری خورشیدی در بغداد دیده از جهان فرو بست و به دیار حق شتافت.
شورای فرهنگ عمومی به پاس كوشش های مجاهدانه این دانشمند بزرگ 19 اردیبهشت را به عنوان روز بزرگداشت شیخ كلینی در تاریخ رسمی كشور به ثبت رساند تا همواره یاد و خاطره این پرچمدار علم حدیث، جاودان و مانا باقی بماند.
«محمد جاودان» عضو هیات علمی دانشگاه ادیان و مذاهب به مناسبت روز بزرگداشت شیخ كلینی در گفت و گو با پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا، گفت: این محدث از شخصیت های برزگ جهان تشیع است كه خدمت های فراوانی را به جهان اسلام عرضه كرد. او با دسترسی به اصول اولیه كه به طور مستقیم از اصحاب امامان معصوم(ع) دریافت می كرد و هیچ گونه تغییر در آن انجام نمی داد، نخستین تدوین كننده جامع حدیث شیعیان به شمار می رود كه توانست این مهم را به نسل های آینده برساند تا تلاش های علمی بی نظیرش پس از این نیز مورد استفاده قرار گیرد.
عضو هیات علمی دانشگاه ادیان و مذاهب «ثقه الاسلام» را مهمترین لقب كلینی دانست و بیان داشت: این عنوان به معنای شخصیتی است كه مورد اعتماد برای اسلام محسوب می شود و این لقب بسیار شایسته، شیخ كلینی است زیرا وی برای رسیدن به چنین مقامی سال ها ریاضت تحمل كرد و بدین شكل می توان بر سخنان وی استناد كرد و به شایستگی او را ثقه الاسلام نامید.
معاون پژوهشی- پژوهشی دانشگاه ادیان و مذاهب با اشاره به اینكه برخی محدثان به «كوفی» مشهور شده اند، اظهار كرد: به دلیل عظمتی كه حوزه حدیثی در كوفه داشت و اینكه آن زمان این دیار مركز علم و حدیث بود، بسیاری از محدثان به كوفی مشهور شدند، در این نهاد علمی گروهی به اخذ حدیث می پرداختند و تعدادی دیگر نقل روایت می كردند، كلینی نیز از جمله افرادی بود كه برای اخذ و جمع آوری احادیث سفرهای زیادی انجام داد، وی در یكی از این سفرها به بغداد رفت زیرا در آن زمان در آن شهر عالمان و محدثان بسیاری بودند و در آنجا حوزه حدیثی بسیار پرباری وجود داشت.
این استاد دانشگاه با اشاره به كتاب «كافی» یادآور شد: كلینی اثرهای فراوانی از خویش به یادگار گذاشته اما اصول كافی از شهرت و جایگاه بالایی در نزد همگان برخوردار است. این اثر، كامل ترین و جامع ترین كتاب در حوزه احادیث به شمار می رود و عالمان برجسته آن را تایید كرده اند. كتاب كافی شامل سه بخش است و قسمت نخست در زمینه اعتقادات و دربرگیرنده مسائل مفید اعتقادی و فكری می شود كه هر شیعه به آن احتیاج دارد و این مسائل در كتاب اصول آمده است. بخش دوم، موضوع فروع را مطرح می كند و مفصل ‌ترین قسمت كتاب به حساب می‌آید، آخرین بخش با عنوان روضه، تعدادی احادیث را دربرگرفته كه برخی اخلاقی- تاریخی و بخشی در حوزه‌های تحصیلی هستند. كلینی در گردآوری كتاب می كوشد تا تمامی نیازهای جامعه خود را مورد توجه قرار دهد.
معاون پژوهشی دانشگاه ادیان و مذاهب گفت: در دوران كلینی بیشترین نیاز، مسائل فقهی بوده است كه البته پیش از موضوع های فقهی، مباحث اعتقادی كه اصلی ‌ترین و مهم ‌ترین مباحث هستند، مورد توجه كلینی بوده است. تنظیم و ترتیب روایت ها نشان می دهد روایت های صحیح تر و كامل تر در آغاز آمده است و سپس آنهایی كه از رتبه و اعتبار كمی برخوردارند، آورده شده است. نكته دیگری كه در چینش روایت ها و نظم كلی اثر مشاهده می شود، آن است كه در آغاز، مبحث ها عقل و جهل مورد بررسی قرار می‌ گیرد و سپس مقوله توحید و پس از آن به مسائل دیگر پرداخته می شود زیرا عقل، محور و پایه تمامی مباحث فكری به شمار می رود و به كمك عقل باید دلیل و برهان آورد و این موضوع خط فكری‌ كلینی است.
محمد جاودان با اشاره به اینكه چرا كلینی به تدوین كتاب‌ كافی همت گماشت، خاطر نشان كرد: در آن زمان مجموعه حدیثی ها دسته بندی خاصی نداشتند و هر كدام موضوع های مختلفی را شامل می شدند، به همین دلیل به كتابی همچون كافی نیاز فراوان بود تا احادیث شیعه را جمع آوری و حفظ كند. گروهی اعتقاد دارند كه كلینی تنها كتاب اصول و فروع را نوشته است و امكان دارد كتاب «روضه» را شهید ثانی تدوین كرده باشد اما با مشاهده و مطالعه در این كتاب می توان اذعان كرد كه اثر روضه را نیز وی تدوین كرده زیرا روایت هایی كه در این كتاب آمده است بسیار شبیه به راه هایی به شمار می رود كه در اصول و فروع وجود دارد، پس این چنین در می یابیم، كتاب روضه نیز از مجموعه آثار كلینی و مورد احترام محدثان است.
عضو هیات علمی دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی در ادامه افزود: برخی از عالمان اعتقاد دارند كه این كتاب بر امام زمان(عج) عرضه شده است و آن بزرگوار این اثر را تحسین كرده اند، باید دانست، این كلام هرگز از خود شیخ كلینی یا شاگردان وی یا افراد منتسب به او گفته نشده است بلكه آن را برخی از پژوهشگران كتاب كافی در مقدمه تحقیق خود در بعضی چاپ ها به عنوان حكایتی مشهور آورده اند.
استاد دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی با اشاره به كتاب «اصول» اثر مهم دیگر كلینی، اظهار داشت: به كتاب هایی كه در زمان ائمه اطهار نوشته و روایت آنها جمع آوری شده است، «اصول» می گویند كه در توضیح یا شرح روایت نوشته می شود. اصحاب ائمه(ع) نكته های فقهی، كلامی، اخلاقی، تاریخی و ... را از اهل بیت(ع) می پرسیدند و پاسخ ها را گردآوری می كردند. محدثان بسیاری از این اصول را در زمان امام محمد باقر(ع) و امام صادق(ع) نوشته اند و در سال های بعد كلینی به تدوین كتاب كافی اقدام كرده است.
وی درباره اینكه برخی محدثان به «كوفی» مشهور شده اند، بیان كرد: به دلیل گستردگی و اهمیتی كه حوزه حدیث در كوفه داشت و آن زمان آن دیار مركز علم و حدیث بود، بسیاری از محدثانی كه در این شهر به این علم می پرداختند به كوفی مشهور شدند، در آنجا گروهی اخذ حدیث می كردند و برخی به نقل روایت می پرداختند. كلینی نیز از جمله افرادی بود كه برای اخذ و جمع آوری احادیث سفرهای زیادی انجام می داد و یكی از این سفرها به كوفه انجام شد كه در آن عصر از وجود عالمان و محدثان بزرگ بهره می برد.
معاون پژوهشی- آموزشی دانشگاه ادیان و مذاهب در پایان یادآور شد: بدون هیچ نگرانی می توان به كتاب های كافی مراجعه كرد و این اثر ارزشمند را مورد توجه قرار داد؛ البته كلینی نیز ممكن است دچار برخی خطاها شده باشد، زیرا او معصوم نیست اما میزان اشكال های وی به طور یقین بسیار ناچیز محسوب می شود. پس از دوران كلینی آثار و كتاب‌های زیادی در خصوص شرح و حواشی اثر برجسته این اندیشمند نگاشته شده اما هیچ كتابی به اندازه كافی مورد توجه محدثان قرار نگرفته است.
*گروه اطلاع رسانی
**پژوهشم**9117**2002**9131

انتهای پیام /*

[ منبع این خبر سایت ایرنا-سایر می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «شیخ كلینی؛ محقق و اندیشمند نامی علم حدیث» اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت ایرنا-سایر منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات