حاشیه نشینی و آسیب های پیش روی شهر قم

به گزارش ایرنا، حاشیه نشینی دستاورد مردمان ساکن در مناطق حاشیه ای نیست بلکه ارمغان شوم رشد مهاجرت ، نبود مسکن ، بیکاری و اشتغال کاذب می باشد که اگر وضعیت حاکم بر مناطق حاشیه نشین، به درستی مدیریت نشود از منظرهای مختلف می تواند مسئولان شهری را با چالش های عظیم مواجه سازد.
به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، هر چند انسان های ساکن مناطق حاشیه ای افراد متدین، با اخلاق و نجیب هستند ولی فضای مترتب بر حاشیه نشینی به مرور زمان، تاثیرات خود را بر ساکنانش خواهد گذاشت.
بنابراین یکی از مهمترین راه های مقابله با آسیب های اجتماعی در مناطق حاشیه نشین، باور کردن آنان و ارائه خدمات و نظارت های مورد نیاز دراین حوزه ها می باشد.
اعتیاد، سرقت، خشونت، فقر و نابرابری مولد یک زندگی حاشیه نشینی است، هر چند در شهر قم مناطق حاشیه نشین از سطح نسبی امکانات برخوردار بوده و موارد جرم در این مناطق به مراتب نسبت به سطح کشوری پایین است ولی اگر مدیریت صحیح اعمال نشود، این ارمغان شوم حاشیه نشینی تاثیرات خود را در قم نیز برجای خواهد گذاشت.
به گفته یکی از افراد ساکن در منطقه حاشیه نشین قم، سکونت در سکونتگاه های ناهنجار می تواند انحراف ها و آسیب های اجتماعی را تشدید کند.
زندگی حاشیه نشینی و کنش متقابل اعضای آنها با یکدیگر عامل به وجود آورنده فرهنگ خاصی است که با فرهنگ متداول حاکم بر جامعه شهری تفاوت ویژه دارد.
از آنجا که تعداد زیادی از حاشیه نشینان به خصوص درقم از قومیت های خاصی گردهم آمده اند، خرده فرهنگ ناشی از این همنشینی، گاهی ارزش ها و گرایش های جدیدی را خلق خواهد کرد که نتیجه آن می تواند منجر به رفتارهای ناهنجار شود.
در شهر قم نیز به دلیل جنبه های مهاجرپذیری، شاهد حاشیه نشینی هستیم که به گفته مسئولان مربوطه تدابیر لازم برای خدمت رسانی به آنها در حال انجام است.

*گفت و گو با برخی از مردم مناطق حاشیه نشین
سید ابوالفضل حسینیان از افرادی که در یکی از مناطق حاشیه ای قم به سر می برد، می گوید: زندگی سختی را در کنار آزادراه و زیر صداهای شبانه قطار شهری سپری می کنیم ولی چاره ای جز سوختن و ساختن نداریم.
وی ادامه داد: در کنار کمربندی امام علی (ع) ساکن و فاقد امکانات بهداشتی هستیم، و نگهداری چند راس دام تنها راه معاش ما می باشد.
حسینیان خاطرنشان کرد: زندگی در این مناطق بسیار دشوار است و نگران آینده فرزندان خود هستم، از یکی از شهرهای غرب کشور به قم آمدم و درحال حاضر با شرایط سخت زندگی می کنم.
پروانه حسینی یکی دیگر از افراد ساکن در حاشیه شهر قم می گوید: اگر به ساختمان های محل زندگی ما نگاه کنید، از بیرون و نماهای ساختمانمان، فقر خود را نمایان ساخته است، فقر و زندگی حاشیه نشینی مترادف هم هستند و اینجا ما با تمام وجود درخواست حمایت مسئولان و رسیدگی بیشتر به وضعیت مناطق محروم را داریم.
سیده سمانه موسوی نژاد نیز می گوید: همسرم بیمار و از کار افتاده است و تنها راه گذران زندگی، از طریق قالی بافی در منزل مسکونی است، در کنار ما درمانگاه وجود ندارد و برای رفتن به مرکز شهر، با مشکلاتی مواجه هستیم.
وی ادامه داد: گاه انسان هایی با فرهنگ های عجیب و غریب در همسایگی ما قرار می گیرند، مصرف مواد مخدر زیاد است، از مسئولان می خواهم این مناطق را رها نکنند.
علی اکبر سازگارپور نیز که از یکی از استان های جنوبی به قم آمده است، گفت: متاسفانه در نزدیکی ما منزلی مسکونی تنها دست متکدیانی است که از شهرهای مختلف به قم می آیند که آسایش را از ما سلب کرده و احساس امنیت نمی کنیم.
رضاعلی پور از دیگر افراد حاشیه نشین می گوید: اگر به ما امکانات لازم را بدهند راضی به زندگی در این وضعیت هستیم، ولی متاسفانه از امکانات اولیه نیز محروم هستیم.
وی با اشاره به اینکه یکی از مشکلات آنان وجود گرد و خاک در این مناطق است، گفت: در روزهایی که باد شدید و یا طوفان است گرد و خاک زیادی از زمین های کشاورزی اطراف وارد منازل مسکونی می شود.
علی پور بیان داشت: از نظر بهداشت و درمان نیز نیازمند توجه جدی مسئولان هستیم، ابتدا مسئولان باید بپذیرند که مشکل وجود دارد و بعد باید برای رفع آن تلاش کنند.

*گفت و گو با شهردار قم
شهردار قم در این زمینه گفت: حاشیه نشینی نسبت به شهرهای دیگر چالش اصلی قم نیست ولی به دلیل ساختار مهاجرپذیری، مهاجرت به قم زیاد است.
سید مرتضی سقائیان نژاد افزود: ما برای مقابله با این وضعیت، دنبال آماده کردن طرح تفصیلی قم هستیم که در این طرح از گسترش شهر جلوگیری خواهد شد و اگر این اتفاق بیفتد با توجه به مقررات و ضوابط شهری، حاشیه نشینی نیز کم می شود.
وی ادامه داد: در منطقه دو و شش قم، مهاجر پذیری به قدری قوی است که حاشیه نشینی را تحت شعاع قرار داده است، ولی ما طرح تفصیلی را محکم بستیم تا از گسترش جمعیت مهاجر در قم جلوگیری کنیم.
شهردار قم خاطرنشان کرد: باید یک برنامه منظم داشته باشیم که مهاجری که می خواهد وارد قم شود این مهاجرت برای وی هزینه داشته باشد.
شهردار قم در پاسخ به سوالی پیرامون نحوه توزیع عادلانه امکانات در مناطق شهری و حاشیه نشین نیز گفت: حاشیه نشینی یک چالش اصلی برای قم نیست که به فکر توزیع عادلانه امکانات آن باشیم، در شهری مانند مشهد مقدس، چون با کشورهای دیگر هم مرز است حاشیه نشینی زیاد است ولی در قم ما با این معضل مواجه نیستیم.

*مدیرکل فرهنگی اجتماعی استانداری قم نیز در این زمینه گفت: باید بپذیریم که درقم نیز حاشیه نشینی وجود دارد و هفت الی هشت منطقه به عنوان حاشیه نشین مطرح می باشد.
عطاء الله قاسمی افزود: ما نیز برای مقابله با آسیب های اجتماعی در این مناطق، اقدام های لازم را انجام داده و پیگیر ساماندهی امور هستیم.
وی ادامه داد: مهاجرت های بی رویه، رشد بدون قواره شهرها و ضعف مالی افراد از عوامل حاشیه نشینی در قم است، افرادی که از لحاظ مالی جزء طبقات پایین هستند با مهاجرت به قم، نمی توانند با مرکزیت شهر، خود را وفق دهند.
وی گفت: این افراد به دلیل قدرت مالی ضعیف، ناچار باید در مناطقی که زیرساخت های خدماتی درستی ندارد و از نظر فرهنگی و اجتماعی نیز در معرض آسیب هستند، ساکن شوند.
قاسمی با اشاره به اینکه حاشیه نشینی محیط بالقوه ای برای ارتکاب جرایم است، گفت: بسیاری از مجرمان برای ایجاد و وقوع جرم در این مکان ها حضور پیدا می کنند.
وی خاطرنشان کرد: وقتی افرادی با فرهنگ های مختلف در کنار هم زندگی کنند، به طور حتم برخی عوامل دست به دست هم خواهد داد تا معضلاتی ایجاد شود و شهر مقدس قم نیز از این وضعیت مستثنی نیست.
وی با اشاره به اقدام های دستگاه های استان برای کاهش آسیب های حاشیه نشینی نیز گفت: در جلساتی که برگزار شده، تصمیم این است که حاشیه نشینان مانند سایر مردم هسته مرکزی شهر، دارای حقوق شهروندی هستند و باید امکانات زندگی مناسب برای آنها فراهم شود.
قاسمی خاطرنشان کرد: در قم دو کار در حوزه اجتماعی انجام شده ، از طرف سازمان بهزیستی پایگاه های اجتماعی در مناطق محروم و حاشیه ای تاسیس شده است، این پایگاه ها با مشکلات و آسیب های ساکنان این مناطق آگاه بوده و برخی از افراد حاشیه نشین توسط این مراکز به مرکز مشاوره و درمان معرفی می شوند.
وی اظهار داشت: از خدمات دیگر اجتماعی دولت تدبیر وامید به حاشیه نشینان، کمک به ارتقای سلامت آنها می باشد، در تمام استان قم پایگاه و مراکز بهداشتی دایر شده و از نظر علائم بهداشتی، دیابت، فشار خون و غیره افراد معاینه می شوند و به مراکز بالاتری معرفی خواهند شد.
وی بیان داشت: دولت برای اینکه به صورت منسجم، کار را پیگیر کند ستاد ملی بازآفرینی شهری پایدار را راه اندازی کرده که سند ملی راهبردی است که از مهمترین خدمات آن احیا، بهسازی، نوسازی و توانمندسازی بافت های فرسوده است.
قاسمی خاطرنشان کرد: این ستاد دنبال آن است که خدمات مناسب در مناطق استان به صورت برابر ارائه و نقص ها، کمبودها و نابرابری ها برطرف شود.
وی ادامه داد: افراد ساکن در مناطق حاشیه ای در ستاد ملی بازآفرینی شهری پایدار که چند کارگروه فعال دارد مشارکت دارند که از جمله این طرح ها کارگروه وضعیت امور فرهنگی، اجتماعی و سلامت است.
وی گفت: ستاد بازآفرینی شهری نیز دنبال شناسایی و رفع مشکلات و برنامه ریزی منظم برای ارتقا و توانمند سازی آنهاست.
قاسمی تلاش برای ایجاد اشتغال در مناطق حاشیه نشین را از دیگر برنامه های استان ذکر کرد و گفت: در زمینه اشتغال زایی و نظارت شهرداری ها بر این مناطق باید تلاش شود و کاری کنیم که کالبد شهری دگرگون نشود.
وی با اشاره به اینکه 11 میلیون حاشیه نشین درکشور حضور دارند، گفت: سهم قم از این آمار ناچیز است ولی نباید همان تعداد کم هم وجود داشته باشد، چرا که همه انسان ها باید از سطح زندگی مطلوب برخوردار باشند.
قاسمی تصریح کرد: حاشینه نشینی، خاستگاه اصلی آسیب های اجتماعی است، افراد حاشیه نشین سرمایه کافی و مهارت فنی برای اشتغالزایی ندارند، تراکم خانواده ها در مناطق حاشیه نشین بالاست و گروه های متمایل به کج روی اجتماعی در بین جوانان در این مناطق نیز وجود دارد.
وی ادامه داد: در این مناطق فقر و بیکاری نیز وجود دارد و باید فقر و محرومیت این خانواده ها برطرف و حقوق اولیه آنها تامین شود.
مدیرکل فرهنگی و اجتماعی استانداری قم از خبرگزاری جمهوری اسلامی به دلیل پرداختن به مسائل اجتماعی تقدیر کرد و گفت: رسانه چشم بیدار مسئولان است و باید معضلات و آسیب ها را به مسئولان منتقل و از آنها پاسخ بخواهد.

*مدیرکل سازمان بهزیستی استان قم نیز در این زمینه گفت: آسیب ها در مناطق حاشیه نشین متفاوت است، به همین دلیل سازمان بهزیستی پایگاه های خدمات اجتماعی را در این مناطق تشکیل داده و تیم های کارشناسی، روانشناسی و مددکاری اجتماعی نیز در این مراکز، خدماتی را ارائه می دهند.
رضا سلیقه افزود: اولین کار جمع آوری اطلاعات و آمار است، ما اطلاعات کل محله و منطقه را استخراج خواهیم کرد.
وی ادامه داد: ما 11 محله حاشیه نشین را در قم شناسایی و برای هر کدام یک کتابچه شامل اطلاعات آن منطقه را تهیه کردیم که انواع مشکلات آنها مشخص است و سعی داریم از طریق خود مردم، مشکلات را حل کنیم.
سلیقه بیان داشت: متاسفانه در آنجا فقر آموزشی مشهود است، بنابراین مهارت های آموزش پس از ازدواج و برخی مسائل خانواده به افراد ارائه می شود.
وی گفت: بیشترین مشکلات این مناطق اعتیاد، تکدی گری و کودکان خیابانی و کار است و گاهی کودک آزای نیز مشاهده می شود.
سلیقه بیان داشت: متاسفانه بیشتر مردم مناطق حاشیه نشین وضعیت اقتصادی پایینی دارند، به همین دلیل مشکلات و آسیب ها بیشتر خود را نشان می دهد، آمار اعتیاد نیز در این مناطق بالاست.
وی با اشاره به راهکارهای مقابله با آسیب های حاشیه نشینی نیز گفت: در مناطق حاشیه ای ما بسته های فرهنگی نداریم و اگر قرار است جایی توسعه پیدا کند باید حتما به مقوله فرهنگ آن توجه داشته باشیم.
سلیقه خاطرنشان کرد: اگر مشارکت جمعی و همکاری میان دستگاه ها وجود داشته باشد بسیاری از مشکلات مناطق قابل حل است و همه دستگاه ها باید به صورت پررنگ وارد شوند.

* مدیرکل آموزش و پرورش قم نیز در این زمینه گفت: یکی از اولویت های آموزش و پرورش مساله سازماندهی نیروی انسانی خود در مناطق مختلف استان از جمله مناطق حاشیه ای و محروم است.
حمید رضا شیخ الاسلام اظهار داشت: ما در برخی مناطق با کمبود فضای آموزشی مواجه هستیم و از تمام مسئولان استان تقاضا داریم که با استفاده از اعتبارات ملی، استانی و کمک خیرین، مشکلات را به حداقل برسانند.
وی ادامه داد: قم از جمله استان هایی است که 40 درصد کمبود فضای آموزشی آن را در بخش ساخت و ساز مدارس، خیرین انجام دادند؛ در مناطق حاشیه نشین، مناطق جدیدی هستند و مدارسی که در آنجا احداث می شود نیز نوساز است.
شیخ الاسلام خاطرنشان کرد: برخی مناطق نیز ممکن است به دلیل کمبود فضای آموزشی و نبود زمین، با مشکل مواجه باشیم و از همه دستگاه ها به خصوص شهرداری و اداره کل راه و شهرسازی انتظار می رود با در اختیار قرار دادن زمین و تامین اعتبارات ملی و استانی، آموزش و پرورش را در ساخت فضای های آموزشی مناسب کمک کنند.
وی خاطرنشان کرد: ما همکاران خود را بر مبنای توانمندی در مدارس سازماندهی می کنیم، مشکلی سازماندهی نداریم و مناطق محروم را به بهترین حالت ممکن پوشش خواهیم داد.
وی گفت: بسیاری از دبیران باتجربه و قدیمی آموزش و پرورش، خود داوطلب حضور و تدریس در مناطق حاشیه نشین هستند و بنده نیز چندین سال در این مناطق تدریس کردم، بنابراین عدالت آموزشی به بهترین حالت ممکن اجرا خواهد شد.

*مدیرکل کمیته امداد امام خمینی(ره) قم نیز در این زمینه گفت: شهر قم به جهت مهاجرپذیر بودن با مساله حاشیه نشینی مواجه است و به نوعی ما تراکم فقر را در مناطق مختلفی از شهر به خصوص حاشیه ها داریم که این وضعیت خود، آسیب های زیادی را به دنبال دارد.
عبدالله جلالی افزود: در بحث محرومیت زدایی از مناطق حاشیه نشین، همه دستگاه ها و مسئولان استان باید ایفای نقش کنند.
وی مساله استاندارد کردن خیابان ها، کوچه ها و تفکیک زمین را از مهمترین اقدام هایی ذکر کرد که باید در مناطق حاشیه نشینی قم مورد توجه قرار گیرد.
وی ادامه داد: یک رابطه مستقیم بین مبلمان شهری و آسیب های اجتماعی وحود دارد هر چه عرض خیابان و کوچه ها کمتر و تراکم جمعیت داشته باشیم آسیب پذیری آن نیز بیشتر است.
وی گفت: بحث فرهنگی مترتب بر حاشیه نشینی است و اینکه فقیرترین افراد با فرهنگ های مختلف در این مناطق اسکان پیدا می کنند خود مشکلاتی را به دنبال دارد که باید فعالیت های فرهنگی زیادی انجام شود.
جلالی گفت: کمیته امداد متناسب با وظایف خود که رسیدگی به خانواده های نیازمند، ایتام، از کار افتاده و سالمندان است در ابعاد مختلف از جمله بحث اشتغال خانواده ها، فرزندان آنها و افراد تحت حمایت و سازماندهی امر ازدواج و رسیدگی به امور درمانی و تامین مسکن آنها اقدام های خوبی انجام داده است.
وی یادآورشد: بسیاری از خانواده های حاشیه نشین به دلیل تامین مسکن توسط کمیته امداد امام خمینی قم، از آن شرایط خارج شدند.

*معاون فرهنگی تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم نیز در این زمینه گفت: در زمینه فرهنگی آنگونه که باید متولیان و دستگاه های فرهنگی در مناطق حاشیه ای خوب عمل نکردند و باید بیشتر از این ما فعالیت فرهنگی نه تنها در مناطق حاشیه ای قم بلکه در سراسر کشور داشته باشیم.
حجت الاسلام والمسلمین سعید روستا آزاد افزود: در10 ماهه اخیر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم با شناسایی برخی آسیب ها در این مناطق، اقدام به اعزام گروه های متعددی از طلبه ها و مبلغان که نزدیک به این مناطق حاشیه ای هستند، کرده است.
وی ادامه داد: ما از هر منطقه طلبه ها و مبلغان بومی و یا نزدیک و آشنا به محل را انتخاب و در قالب گروه های 10 الی 15 نفره اعزام می کنیم و تاکنون حرکت های فرهنگی و فعالیت های خوبی انجام شده و با استقبال مردم این مناطق نیز مواجه شده است.
وی ادامه داد: یکی از سیاست های دفتر تبلیغات برای توسعه این اقدام فرهنگی در مناطق حاشیه ای، استفاده از ظرفیت های فرهنگی طلبه های مناطق است و بهترین و آگاه ترین افراد همین طلبه ها هستند که اقدام به تشکیل نمازجماعت، پاسخ به مسائل شرعی، برگزاری مسابقات فرهنگی و سایر فعالیت ها می کنند و تاکنون این طرح موفق بوده است.

* عضو شورای اسلامی شهر قم نیز بااشاره به چالش حاشیه نشینی گفت: مهمترین ریشه حاشیه نشینی در شرایط کنونی، بیکاری است و حتی برخی کشورهای پیشرفته دنیا نیز با این مشکل مواجه هستند.
محسن عابدینی پور ادامه داد: اثرات بیکاری مشکلات اقتصادی و معضل حاشیه نشینی را به دنبال دارد، بنابراین حاشیه نشینی و بیکاری برهم اثر متقابل دارند و اولین اقدام در رفع حاشیه نشینی، تلاش برای رفع بیکاری است.
وی بیان داشت: اگر درآمد اقتصادی خانوار کم باشد حاشیه نشینی ترویج می یابد و با ترویج حاشیه نشینی، مشکلات اقتصادی و اجتماعی ایجاد خواهد شد.
عضو شورای اسلامی شهر قم خاطرنشان کرد: بیکاری بزرگترین معضل جامعه ماست و مربوط به یک دولت خاص هم نیست، بلکه ریشه این معضل در کشور است و هر کس بتواند در زمینه کارآفرینی قدم مهمی بردارد بهترین خدمت را به کشور ارائه داده است.
عابدینی پور بیان داشت: امروز در هر خانواده ای، چند بیکار وجود دارد، باید برای اشتغال جوانان برنامه های کوتاه مدت، بلندمدت و میان مدت داشته باشیم و همه باید دست به دست هم دهند تا بیکاری و حاشیه نشینی با هم ریشه کن شوند.

*عضو کمیسیون حقوقی و نظارت شورای اسلامی شهر قم نیز که در زمینه حاشیه نشینی مطالعاتی انجام داده است، گفت: بیکاری در جاهای دیگر باعث حاشیه نشینی در قم می شود و حتی اگر در روستاهای تبریز، فراهان و زنجان فردی بیکار شود به سمت قم می آید و در حاشیه های قم سکونت می گزیند.
حسین فاکر افزود: افراد در مکان های حاشیه نشین، نمی توانند درآمد کسب کنند و معضل دیگری برای شهر درست می شود، در شهرهای کوچک، روستاها و نزدیک به قم بیکاری زیاد است.
وی با اشاره به آسیب های حاشیه نشینی نیز گفت: حاشیه نشینی باعث می شود فرد از یک نظام اجتماعی، وارد نظام دیگری می شود و وقتی فرد در شبکه اجتماعی منسجم شهری زندگی می کند محدودیت های اخلاقی را نیز رعایت خواهد کرد.
وی ادامه داد: زمانی که یک فرد مهاجر وارد شهر دیگری می شود ممکن است محدوده های اخلاقی را رعایت نکند و امکان خلاف و سایر آسیب های اجتماعی نیز افزایش پیدا می کند.
وی خاطرنشان کرد: مناطق حاشیه ای قم مشخص و متاسفانه دارای فقر امکانات هستند و باید در این زمینه فعالیت های چشمگیرتری صورت پذیرد.
فاکر اظهار داشت: در برخی مناطق حاشیه نشین مردم زندگی مناسبی ندارند و متاسفانه امکان بروز آسیب های اجتماعی نیز زیاد است، بنابراین بهترین راهکار ارائه امکانات مطلوب به این افراد، مقابله با مهاجرت بی رویه و در حد امکان آسیب شناسی و رفع مشکلات فرهنگی در آن حوزه هاست.
سیمای نامطلوب مناطق، پایین بودن سطح بهداشت عمومی و سلامت، فقدان شغل رسمی و درآمد کافی، وجود خرده فرهنگ های خاص مناطق کوچک و پراکندگی جغرافیایی در برخی مناطق حاشیه نشینی قابل مشاهده است.
گزارش از: بهمن اطمینان
7401 / 1175/ 6133/

انتهای پیام /*

[ منبع این خبر سایت ایرنا-اجتماعی می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «حاشیه نشینی و آسیب های پیش روی شهر قم» اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت ایرنا-اجتماعی منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات