ایران در برابرِ نگاه برون زا به امنیت منطقه، بر الگوی بومی و درون زا تاکید دارد

حدود یک سال پیش بود که «باراک اوباما» رییس جمهوری آمریکا در نشست سران کشورهای حاشیه خلیج فارس در «کمپ ‌دیوید»، موضوع امنیت کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را به میان آورد. وی در این نشست به آن ها وعده داد توافق هسته ‌ای ایران باعث تقویت همکاری ‌های امنیتی کشورش با اعضای شورای همکاری خلیج فارس می شود.
پس از نشست کمپ ‌دیوید، آمریکا و کشورهای عضو شورای همکاری‌ کارگروه ‌هایی را تشکیل دادند و به موضوع امنیت در خلیج فارس پرداختند. افزایش همکاری برای توسعه سیستم دفاعی یکپارچه، امنیت سایبری و دریایی، مقابله با تروریسم و فروش تسلیحات نظامی از جمله حوزه هایی بود که کارشناسان 2 طرف به آن پرداختند.
گفته می شود رهبران کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در برابر آنچه تهدید خارجی می خوانند، به طور جدی الگوبرداری از ناتو (سازمان پیمان آتلانتیک شمالی) و همکاری نزدیک با آمریکا در قالب یک سازمان نظامی- امنیتی را خواستارند. به تازگی نیز زمزمه هایی در مورد توافق بر سر همکاری ناتو با کشورهای حاشیه خلیج فارس منتشر شده است.
در این زمینه گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا گفت وگویی را با «محمد سلطانی نژاد» تحلیلگر مسایل خاورمیانه ترتیب داده است. تحلیلگر پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه اظهار کرد مدل امنیتی که کشورهای عربی به دنبال آن هستند برون زا و متکی بر درگیر ساختن قدرت های بزرگ غربی به ویژه ایالات متحده آمریکا در امور امنیتی منطقه است.
این تحلیلگر مسایل خاورمیانه، بخشی از چالش آفرینی های عربستان سعودی و دیگر کشورهای عربی را ناشی از توافق هسته ای قدرت های جهانی با ایران دانست. وی نگرانی سران ریاض از تنزل جایگاه عربستان به عنوان متحد اصلی و ستون سیاست امنیتی ایالات متحده در خلیج فارس را دلیلی بر این چالش آفرینی ها برشمرد.
سلطانی نژاد در مورد تلاش ایران برای ایجاد امنیت درونزای منطقه ای با مشارکت همه کشورهای حوزه خلیج فارس ابراز داشت که هنوز یک دید مشترک مبنی بر ایجاد نظام امنیت منطقه ای بومی در خلیج فارس شکل نگرفته است.
در ادامه، متن کامل گفت وگوی ایرنا با سلطانی نژاد آمده است:

***ایرنا: به نظر می رسد کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در تلاشند تا به طور جدی ناتو را وارد معادله های امنیتی منطقه کنند. ارزیابی شما در مورد این اقدام شورای همکاری خلیج فارس چیست؟
**سلطانی نژاد: این تلاش ها در راستای نگاه سنتی کشورهای خلیج فارس به مقوله امنیت منطقه ای است. بر خلاف ایران که بر مدل های امنیت بومی و درون زا تاکید دارد، کشورهای عربی خلیج فارس همواره در صدد درگیر کردن قدرت های بزرگ غربی به ویژه ایالات متحده آمریکا در امور امنیتی منطقه بوده اند.
این وضعیت ناشی از احساس ضعف کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در تامین امنیت خود در 2 بعد داخلی و خارجی است. چالش مشروعیت داخلی از یک سو و ناتوانی در حل و فصل مسایل خارجی با سایر کشورها، کشورهای عربی خلیج فارس را همواره به ایالات متحده در تامین امنیت خود وابسته نگه داشته است.

***ایرنا: نگرش و دیدگاه ناتو و ایالات متحده به این موضوع به چه شکل است؟
**سلطانی نژاد: ایالات متحده در دهه های گذشته به ویژه پس از خارج شدن بریتانیا از خلیج فارس همواره در تلاش بوده است تا جای پای امنیتی خود را در منطقه محکم کند. تامین آنچه «امنیت انرژی» خوانده می شود به صورت سنتی اولویت نخست ایالات متحده در خلیج فارس بوده است. البته پشت پرده این ژست و صورت ظاهری، هدف اصلی ایالات متحده تضمین جریان انرژی از منطقه از یک سو و مهار رقیبان منطقه ای و بین المللی خود از سوی دیگر است. از آنجا که در سال های اخیر وابستگی انرژی آمریکا به خلیج فارس کاهش یافته است، امروز ایالات متحده به دنبال به حداقل رساندن تعهدهای نظامی خود در خاورمیانه است.

***ایرنا: آیا کشورهای عربی متقاعد نشده اند که تکیه بر قدرت های خارجی تنها شرایط امنیتی در منطقه را پیچیده تر می کند؟
**سلطانی نژاد: همانگونه که اشاره شد، نوع نگاه کشورهای عربی خلیج فارس به مقوله امنیت در اساس برون زا است. این کشورها به دنبال تامین امنیت خود از راه حفظ مداخله و درگیر کردن قدرت های بزرگ به ویژه آمریکا در منطقه هستند. متاسفانه هنوز یک دید مشترک مبنی بر ایجاد یک نظام امنیت منطقه ای بومی در خلیج فارس شکل نگرفته است.

***ایرنا: گسترش همکاری های نظامی و امنیتی را پارسال اوباما در کمپ دیوید مطرح کرد و گفت وگوها در این زمینه تاکنون ادامه داشته است. هدف آمریکا از مطرح کردن این موضوع و پیگیری آن چیست؟
**سلطانی نژاد: این مساله بیش از هر چیز به توافق هسته ای قدرت های بزرگ با ایران و در نتیجه حل وفصل مساله هسته ای بر می گردد. همانگونه که دیدیم بعد از برجام، عربستان سعودی از ایالات متحده به دلیل رسیدن به توافق هسته ای با ایران و به رسمیت شناختن حق ایران برای برخورداری از انرژی هسته ای در جهت مقاصد صلح آمیز به شدت انتقاد کرد.
این انتقادها ناشی از نگرانی های عربستان از تغییر جایگاهش به عنوان متحد اصلی و ستون سیاست امنیتی ایالات متحده در خلیج فارس است. از این رو دولت اوباما برای فرونشاندن دغدغه های عربستان و جلوگیری از کارشکنی های ریاض در روند اجرای برجام به این امر اقدام کرد. آمریکا سعی کرد با دادن تضمین های امنیتی جدید به ریاض این اطمینان را بدهد که استراتژی امنیت منطقه ای آمریکا که متکی بر همکاری با عربستان و مجموعه شیخ نشین های عربی است تغییری نکرده است.

***ایرنا: هدف اصلی شورای همکاری خلیج فارس از دعوت سازمان های نظامی خارجی برای ورود به منطقه چیست؟ با اینکه اوباما پارسال توافق هسته ای با ایران را عامل امنیت برای این کشورها دانست چرا تاکنون این دست رفتارهای شورای همکاری ادامه یافته است؟
**سلطانی نژاد: هدف اصلی کشورهای عربی از کشاندن ترتیبات امنیتی غربی به خلیج فارس به صورت مشخص مهار ایران است. این کشورها به خصوص عربستان سعودی به دنبال حفظ فضای تنش آلود در منطقه هستند تا از این رو به حیات خود و تامین مشروعیت سلبی -که همان ارایه تصویر از یک دشمن خارجی یعنی ایران است- ادامه دهند.
واقعیت این است که منطقی شدن روابط ایران با قدرت های بزرگ جهانی و توان کشورمان در نشاندن خود در سطحی برابر با قدرت های بزرگ جهان در گفت وگوهای هسته ای، این هراس را در میان محافل عربی به وجود آورده است که موقعیت ویژه و قدرتمند ایران در منطقه ممکن است با شناسایی جهانی همراه شود و مشروعیت بیابد. از این رو است که این کشورها با دست زدن به برخی اقدام های متهورانه مانند کمک های مالی -نظامی گسترده به جریان های تکفیری در عراق و سوریه و همچنین اعدام رهبران مخالف از جمله شیخ نمر، سعی بر متشنج نگاه داشتن فضا دارند. آنها می خواهند از این رهگذر از غالب شدن منطق بر هیاهو و شناسایی موقعیت ایران به عنوان یک دولت ثبات ساز در منطقه جلوگیری کنند.

***ایرنا: اوباما به تازگی عنوان داشته که بزرگترین اشتباهش جنگ در لیبی بوده است. آیا درس گرفتن از چند جنگ پیشین آمریکا در منطقه باعث تردید آمریکا در نقش آفرینی مستقیم و گسترده در منطقه شده است؟
**سلطانی نژاد: ایالات متحده برای دست زدن به هر اقدام جدید نظامی در منطقه با یک تجربه چندین ساله از دخالت های نظامی مستقیم و غیرمستقیم و نیز یکجانبه و چند جانبه رو به رو است. اغلب این تجربه ها نیز با ناکامی در رسیدن به اهداف روبرو بوده است. به استثنای حمله نظامی سال 1991 آمریکا به عراق که توانست بغداد را از بلندپروازی هایش منصرف و رژیم صدام حسین را تا حدی که قابل مدیریت باشد تضعیف کند، دیگر تجارب استفاده از نیروی نظامی ایالات متحده با ناکامی در رسیدن به اهداف رو به رو بوده است.
آمریکا در جنگ علیه عراق در سال 2003 به هیچ کدام از اهداف خود دست پیدا نکرد. حتی مواردی مانند جنگ لیبی که در یک قالب چندجانبه صورت پذیرفت تنها به وخامت اوضاع امنیتی در منطقه انجامید. از این رو است که می توان گفت انباشتی از تجربه های تاریخی، آمریکا را به پرهیز از دخالت نظامی حتی در قالب های چندجانبه وا می دارد.

***ایرنا: پیامدهای منطقه ای اقدام کشورهای عربی برای تقابل امنیتی با جمهوری اسلامی از راه اتکا به قدرت های فرامنطقه ای چیست؟
**سلطانی نژاد: این اقدام کشورهای عربی در جهت مخالف سیاست ایران برای رسیدن به یک نظام کارآمد امنیتی منطقه ای است. با این حال، این اقدام تازگی نداشته و در راستای بین المللی کردن مقوله امنیت خلیج فارس صورت گرفته است، با این تفاوت که در صورت عملی شدن این تصمیم ها، ابعاد حضور غرب در مناطق پیرامونی ایران گسترده تر خواهد شد.
**گروه پژوهش و تحلیل خبری
پژوهشم**9130**1969** 9279

انتهای پیام /*

[ منبع این خبر سایت ایرنا-سایر می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «ایران در برابرِ نگاه برون زا به امنیت منطقه، بر الگوی بومی و درون زا تاکید دارد» اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت ایرنا-سایر منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات