روز اروپا: فرصتي براي تاكيدمجدد بر اتحاد راهبردي واشنگتن و لندن-آذين صحابي*

امروز 9 ماه مي (20 ارديبهشت ماه) مصادف با 'روز اروپا' (Europe Day)‌ است كه كشورهاي عضو 'اتحاديه اروپا'(European Union)، آن را به عنوان روزي كه يادآور آغاز روند برقراري صلح و اتحاد در اروپاست گرامي مي دارند و با برگزاري برنامه هاي سياسي و مردمي و حتي هنري گوناگون تلاش مي كنند مبناي فكري و عملي تاسيس اين اتحاديه را كه برقراري و تداوم صلح و ثبات در اين قاره است، پررنگ تر و تقويت كنند.
در واقع، ايده‌ي شكل گيري اروپاي واحد مقوله ديرينه اي در تفكر سياسي اين قاره بوده است و اروپاي ويران از جنگ جهاني دوم كه از بروز يك جنگ گسترده ديگر در داخل اين قاره وحشت داشت، روند تحقق اين ايده را ابتدا در سال 1951 و در قالب 'جامعه‌ي ذغال سنگ و فولاد' The European Steel and Coal Community ECSC كليد زد. شش سال بعد، 6 كشور آلمان، بلژيك، فرانسه، ايتاليا، لوكزامبورگ و هلند با امضاي توافق‌نامه‌ي «رم»، 'جامعه‌ي اقتصادي اروپا' (EEC) را تاسيس كردند. به تدريج و با افزايش تعداد اعضاي اين اتحاديه و گسترش دامنه فعاليت و حضور آن در سياست بين الملل، در سال 1993، با انعقاد 'پيمان ماستريخت'، چارچوب قانوني كنوني اتحاديه اروپاي كنوني تدوين شد.
اتحاديه اروپا اكنون با تقريبا 500 ميليون نفر جمعيت، متشكل از 28 كشور مستقل است و اتريش، اسپانيا، استوني، اسلوواكي، اسلووني، ايتاليا، ايرلند، آلمان، بريتانيا، بلژيك، بلغارستان، پرتغال، دانمارك، روماني، جمهوري چك، سوئد، فرانسه، فنلاند، قبرس، لتوني، لوكزامبورگ، لهستان، ليتواني، مالت، مجارستان، هلند و يونان و كرواسي است و 21 كشور از اعضاي آن در پيمان آتلانتيك شمالي (ناتو) عضو هستند.
با اين حال اين اتحاديه كه در سياست بين الملل به عنوان موفق ترين تجربه همگرايي و اتخاذ موضع واحد شناخته مي شده است، در سال‌هاي اخير و در پي مجموعه اي از تحولات ملي، منطقه‌اي و بين‌المللي با چالش هايي مواجه شده است؛ مشكلاتي كه توانايي اين سازه اروپايي براي مديريت آنها و سرنوشت آتي آن را به يكي از موضوعات مورد بحث در محافل آكادميك، سياستگذاري و حتي افكار عمومي تبديل كرده است.
**چالش هاي كنوني اتحاديه اروپا: ملي، منطقه اي و بين المللي
مي توان گفت برخي از مهم ترين چالش هاي داخلي، منطقه اي و بين المللي كه اين اتحاديه براي مديريت آنها تلاش مي كنند عبارتند از:
- خروج احتمالي انگليس از اتحاديه اروپا
طرح اين مسئله نگراني هاي گوناگوني به دنبال داشته است و گمانه زني هاي متعددي را درباره سرنوشت سياسي و اقتصادي اروپا در پي خروج احتمالي انگليس در پي داشته و بر افكار عمومي مردم ساير كشورهاي اروپايي نيز تاثير گذاشته است. به طور مثال نتايج جديدترين نظرسنجي كه ديروز از سوي خبرگزاري رويتزر منتشر شده حاكي از آن است كه تقريبا نيمي از مردم بلژيك، فرانسه، آلمان، مجارستان، ايتاليا، اسپانيا و سوئد مي خواهند مانند مردم انگليس بتوانند درباره باقي ماندن يا خروج كشورشان از اتحاديه اروپا راي بدهند. چنين گرايشي را مي توان ناشي از اقدام لندن براي خروج از اتحاديه و در عين حال متاثر از قوت گرفتن گرايش هاي ناسيوناليستي و برجسته شدن مسائل قومي، نژادي و فرهنگي در اروپا دانست كه خود نيز به چالش ديگري براي اين اتحاديه تبديل شده است.
- بحران بيكاري و يورو
بحران يورو كه از يونان شروع شد، وحدت پولي اروپا را با مشكل مواجه كرده و پيش بيني مي شود رشد اقتصادي كشورهاي عضو منطقه يورو (19 كشور از عضو اتحاديه اروپا) در سال 2016 به ميزان قابل توجهي كاهش يابد و ساير كشورهاي عضو اتحاديه نيز از تبعات منفي آن در امان نباشند. همچنين بيكاري به خصوص بيكاري جوانان كه عمدتا حاصل بحران اقتصادي و مالي سال 2008 است نيز چالش هاي اقتصادي اروپا را تشديد كرده است. يونان، اسپانيا، كرواسي، ايتاليا و پرتغال بيش از سايرين با بيكاري دست و پنجه نرم مي كنند.

- تنش با روسيه
اخيرا برخي از تحولات منطقه اي و بين المللي به خصوص بحران هاي اوكراين و سوريه مناسبات روسيه و اتحاديه اروپا را با تنش مواجه كرده است. در واقع رقابت ژئوپليتيك بروكسل با مسكو مي¬تواند در بلندمدت منافع اروپا را تهديد كند. در واقع، به لحاظ جغرافياي سياسي و اقتصادي، اوكراين مهمترين كشور اروپاي شرقي براي اتحاديه اروپا به خصوص در تامين امنيت انرژي اين قاره است. روسيه به هيچ قيمتي قصد ندارد از منافع ژئوپليتيك سياسي، اقتصادي و امنيتي خود در اوكراين صرف نظر كند و سرايت بي ثباتي تنش اين كشور به اروپاي شرقي يكي از نگراني هاي جدي اروپاست. همچنين به موارد فوق بايد معضلات امنيتي ناشي از افراطگرايي و تروريسم و بحران آوارگان كه به نوبه خود پديده هاي شومي مانند قاچاق انسان و قاچاق مواد مخدر را نيز به دنبال دارند اضافه كرد.

**نقش آمريكا در مديريت چالش هاي اتحاديه اروپا

مسائل و معضلاتي كه شرايط سياسي، اجتماعي و اقتصادي اتحاديه اروپا را به نوعي بغرنج كرده است مقوله هايي جدا از هم نيستند بلكه به طور تنگاتنگ و چند سويه با يكديگر پيوند خورده اند كه اگر اين اتحاديه نتواند به گونه اي موثر آنها را مديريت كنند، معضلات كنوني در چرخه اي معيوب يكديگر را تشديد خواهند كرد. در اين ميان آمريكا به عنوان بازيگر اصلي نظام بين الملل كه همواره از همگرايي اتحاديه اروپا حمايت كرده است تلاش مي كند در تخفيف اين شرايط فعالانه نقش ايفا كند.
آمريكا اتحاديه اروپا را يك شريك قوي و موثر سياسي، اقتصادي و امنيتي براي تامين منافع سياست خارجي خود مي داند و تزلزل اين اتحاديه تدوين و اجراي كارآمد استراتژي هايي را كه كاخ سفيد براي حفظ جايگاه محوري خود در نظام بين الملل اتخاذ مي كند، با دشواري رو به رو مي كند. بحران هاي فعال و رو به گسترش خاورميانه، قدرت گرفتن فزاينده چين به عنوان دومين قدرت اقتصادي دنيا، تنش با روسيه و به نتيجه رسيدن طرح 'توافقامه تجارت آزاد آمريكا و اتحاديه اروپا' (TTIP) و رويكرد نسبت به ايران، مهم ترين اموري هستند كه آمريكا مي خواهد با تقسيم هزينه مديريت آنها با شركاي اروپايي خود جايگاه خود و متحدانش را در ناتو، سازمان تجارت جهاني، صندوق بين المللي پول و شوراي امنيت تحكيم كند و خروج اين كشور از اتحاديه با منافع راهبردي و كلان كاخ سفيد سازگار نيست. همچنين در واقع، واشنگتن قصد دارد با سياست مذكور اثبات كند آمريكا در پي ايفاي نقش 'راهبر' براي كشورهاي جهان است و به اين منظور نه يكجانبه گرايي و رياست كه چندجانبه گرايي و تشويق و تقويت همگرايي و همكاري را در قالب سازوكارهاي جمعي بين المللي انتخاب كرده است.
**لندن؛ كانون توجه واشنگتن در اروپا
بدون شك، وضعيت انگليس و جايگاه آن در اتحاديه اروپا در تلاش هاي آمريكا براي تخفيف معضلات اروپا براي بسيار مهم است و سفر اوباما به لندن در اوايل ارديبهشت ماه و ارائه استدلال هاي جدي مبني بر لزوم باقي ماندن انگليس در اتحاديه را مي توان يكي از معتبرترين شواهد دال بر اين مدعا دانست و سخنراني امروز صبح ديويد كامرون نخست وزير محافظه كار انگليس كه نخستين بار موضوع خروج كشورش از اتحاديه اروپا را در سطح وسيع مطرح كرد، بازتاب تلاش هاي واشنگتن براي كاهش دغدغه هاي خود از سوي لندن است.
كامرون در سخنراني مفصل خود موضعي آشكارا متفاوت با رويكرد و اظهارات قبلي خود درباره حضور لندن در اتحاديه اروپا بيان كرد و در تلاش براي تاثيرگذاري بر افكار عمومي مردمي كه قرار است 23 ژوئن (3 تير ماه) در رفراندوم خروج يا باقي ماندن كشورشان شركت كنند، هشدار داد با خروج لندن از اتحاديه، صلح در اروپا به خطر خواهد افتاد و تصريح كرد: 'هرگاه ما به اروپا پشت كنيم،‌دير يا زود پشيمان خواهيم شد. ما هميشه مجبور بوده ايم برگرديم و هربار هزينه بيشتري بپردازيم.'
اوباما در سفر كمتر از يك ماه قبل خود به لندن و طي نوشتاري در روزنامه 'تلگراف' تاكيد كرده بود كه نفوذ جهاني بريتانيا با باقي ماندن در اتحاديه اروپا افزايش خواهد يافت و كامرون نيز در سخنراني امروز خود اعلام كرد: 'تاريخ ما به ما درس مياموزد كه هر قدر ما در منطقه خود قوي تر باشيم در دنيا نيز قدرتمندتر خواهيم بود...تاريخ ما با تاريخ اروپا پيوند خورده است.'
** واشنگتن و لندن؛ شركاي راهبردي گذشته، حال و آينده
يكساني آشكار محتوا و حتي واژگان مورد استفاده اوباما و كامرون به روشني نشان مي دهد كه لندن و واشنگتن شركاي كليدي و راهبردي يكديگر هستند و باقي خواهند ماند؛ مشاركت قوي لندن در تحريم نفتي ايران به بهانه برنامه هسته اي كشورمان، تحريم روسيه بر سر بحران اوكراين از سوي لندن، حضور در عمليات نظامي هوايي آمريكا با هدف ادعايي مبارزه با گروه تروريستي تكفيري 'داعش' و همكاري جدي در حمله آمريكا به عراق در سال 2003 تنها برخي از مهم ترين همكاري هاي راهبردي لندن با واشنگتن بوده است.
نبايد فراموش كرد كه امروز 9 ماه مي، سالروز پيروزي آمريكا،‌ فرانسه و انگليس و روسيه (متفقين) بر آلمان نازي در سال 1945 ميلادي نيز هست. ارتش روسيه صبح امروز در ميدان سرخ مسكو رژه رفت و كامرون در همان ساعات در سخنراني خود روسيه را متخاصم توصيف و تاكيد كرد باقي ماندن كشورش در اتحاديه اروپا موضع لندن و اروپا را در مواجهه با روسيه تقويت خواهد كرد. ايراد اين سخنان در حالي كه ارتش روسيه در برابر چشمان پوتين رژه مي رفت حاكي از اين است كه معضلات چند وجهي و مرتبط اتحاديه اروپا به خصوص چالش هاي ژئوپليتيكي نه تنها به زودي رفع نخواهد شد كه شايد تخفيف هم نيابد. البته به نظر نمي رسد اتحاديه اروپا و به خصوص انگليس هم چنين انتظاري داشته باشد و شتابزده عمل كند.
'رابرت شومن' يكي از بنيانگذاران اتحاديه اروپا در سال 1950 گفت: 'اروپا به يكباره يا بر اساس يك طرح ساخته نخواهد شد بلكه طي مجموعه اي از دستاوردهاي منسجم شكل خواهد گرفت كه نخستين آنها دستيابي به يك وحدت غيررسمي خواهد بود.' اوباما نيز در مجموعه هشدارهاي خود در خصوص خطرات ترك اتحاديه اروپا براي انگليس گفته بود اگر لندن از اتحاديه خارج شود و حتي با آمريكا يك پيمان تجاري جداگانه نيز امضا كند، 'به آخر صف خواهد رفت' و لندن نيز همواره در طول تاريخ ثابت كرده است قصد ندارد در آرايش قدرت نظام جهاني به آخر صف پرتاب شود.
*كارشناس حوزه اروپا آمريكا- ايرنا

انتهای پیام /*

[ منبع این خبر سایت ایرنا-بین الملل می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «روز اروپا: فرصتي براي تاكيدمجدد بر اتحاد راهبردي واشنگتن و لندن-آذين صحابي*» اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت ایرنا-بین الملل منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات