روبات‌ها از جهت نگاه چه می‌فهمند؟

روبات‌ها از جهت نگاه چه می‌فهمند؟

ماهنامه شبکه/ در عصر جدید این شماره که عمدتاً براساس مقاله آنجلیکا لیم از نویسندگان اسپکتروم تنظیم شده‌است، همین موضوع را در ارتباط با تعامل روبات‌ها و انسان‌ها از نظر خواهیم گذراند. اتاق به‌نسبت بزرگی است، چند نفر گردهم آمده‌اند و درباره موضوع مهمی گرم گفت وگو هستند. یکی از آن‌ها لب به سخن می‌گشاید و دیگران او را می‌نگرند و به‌دقت به‌او گوش می‌سپارند. همین‌که حرف‌های گوینده به‌پایان می‌رسد یکی دیگر از حاضران به‌سرعت رشته سخن را به‌دست می‌گیرد. پس از چندی در میان کلامش وقفه‌ای آنی و کوتاه ایجاد می‌کند و درحالی‌که نگاهش به‌بالا متمایل می‌‌شود، لب‌هایش را آویزان و دست‌هایش را از هم باز می‌کند تا نشان ‌دهد هنوز سخنانش تمام نشده و فقط دارد درباره آنچه که در ادامه خواهدگفت، اندکی می‌اندیشد... دیگران نیز پس از او به‌همین‌گونه و بی‌هیچ برنامه‌ریزی قبلی با نظمی آنی و پیوسته به‌موقع وارد گفت‌وگو می‌شوند و به‌موقع نیز سخنان خود را متوقف می‌کنند و نوبت را به دیگری می‌دهند... انسان‌ها، و بلکه دیگر جانداران نیز، هنگام تعامل با یکدیگر رفتارهای ظریفی از خود بروز می‌دهند که به‌رغم ظرافت‌شان حاوی نشانه‌های مهمی است و به تعامل‌شان جهت می‌دهد. از آن جمله، چگونگی و جهت نگاه انسان‌ها هنگام گفت‌وگو با یکدیگر است که می‌تواند به فهم و تداوم گفت‌وگو کمک کند یا حتی به‌آن پایان دهد. در عصر جدید این شماره که عمدتاً براساس مقاله آنجلیکا لیم از نویسندگان اسپکتروم تنظیم شده‌است، همین موضوع را در ارتباط با تعامل روبات‌ها و انسان‌ها از نظر خواهیم گذراند. شکل1. بررسی چگونگی و جهت نگاه روی روبات NAO
آنجلیکا لیم مقاله‌اش را چنین آغاز می‌کند: «همین چندسال پیش با یکی از نسخه‌های پیشین روبات‌‌ «ریم» (REEM) روبه‌رو شدم. ریم بلندتر و پهن‌تر از من بود، و هرجا که می‌رفتم چشم های درشت و مشکی‌اش را به دنبال من می‌گرداند. هنگامی‌که جابه‌جا می‌شدم، با نگاه خیره‌اش مرا دنبال می‌کرد. او با چنان دقتی نگاهش را روی من قفل می‌کرد که گویی با لیزر درون روحم را نشانه رفته‌اند. اینک هشت سال است که روی روبات‌ها کار می‌کنم. ریم مسلماً طراحی چشم‌نوازی داشت. اما یک چیز درباره رفتار او ناراحتم می‌کرد، و پژوهشگران اینک دریافته‌اند که آن نکته آزاردهنده چه چیزی بود.» شون آندریست، از دانشگاه ویسکانسین مدیسون، می‌گوید که لازم است روبات‌ها گاهی نگاه‌شان را از ما برگردانند. تماس نگاه (eye contact) در تعامل اجتماعی انسان‌ها با یکدیگر نقش مهمی دارد (و از این‌رو است که ما می‌خواهیم همان را در روبات‌ها نیز پیاده کنیم)، اما در این میان نکته ظریفی وجود دارد و آن، تعداد دفعه‌هایی است که ما انسان‌ها هنگام گفت‌وگو به چشم یکدیگر نگاه می‌کنیم. به‌گفته آندریست، انسان‌ها در تمام مدت گفت‌وگو به ‌هم خیره نمی‌شوند. ما زمانی که شنونده‌ایم، تقریباً در70 درصد این مدت، به چشم‌های گوینده می‌نگریم. اما وقتی گوینده‌ایم، تنها در 40 درصد از مدتی که مشغول صحبت هستیم، مستقیم به چشم شنونده نگاه می‌کنیم. آندریست در بخشی از سخنان خود در کنفرانس ACM/IEEE Human-Robot Interaction Conference افزوده‌ بود، دانش روانشناسی درباره این‌که چرا ما هنگام گفت‌و‌گو گاهی نگاه‌مان را به اطراف معطوف می‌کنیم سه علت را ارائه می دهد. نخست این‌که، ما جای دیگری را نگاه می‌کنیم تا نشان دهیم در حال فکرکردن هستیم، در این مواقع چشم‌های‌مان معمولاً بالا را نگاه می‌کند. دوم، انسان‌ها با این‌کار سطح فضای دوستانه را کنترل می‌کنند. آن‌ها به اطراف نگاه می‌کنند تا از معناهای تلویحی منفی (negative connotation) که ممکن است در صورت زل زدن به شخص برداشت شود، پیش‌گیری کنند. و سرانجام این‌که انسان‌ها بخشی از فرآیند گفت‌وگو را با نگاه‌های‌شان مدیریت می‌کنند تا نشان دهند نوبت چه کسی است که حرف بزند. هر نگاه می‌تواند دربردارنده نشانه‌ای باشد که هم گوینده و هم شنونده، بی‌هیچ توضیحی معنای آن ‌را درمی‌یابند. برای مثال، وقتی گوینده برای چند لحظه از حرف زدن بازمی‌ایستد، در حالی که هنوز صحبتش تمام نشده است و قصد دارد آن ‌را ادامه دهد، چشمش را به‌سوی دیگری می‌گرداند و با این‌کار نوبت خود را نگاه می‌دارد. به بیان دیگر، او می‌خواهد نشان دهد که صبحتش هنوز پایان نیافته است و تنها دارد نفسی تازه می‌کند. اما اگر همین‌کار را پیش از آغاز سخنانش انجام دهد، می‌تواند به‌این معنی باشد که می‌خواهد سؤالی بپرسد. آندریست برای مطالعه دقیق این رفتارها، آمار تغییر جهت نگاه بین انسان‌هایی را که دوبه‌دو گفت‌و‌گو می‌کردند، بررسی کرد: شکل2: جهت نگاه می‌تواند دربردارنده نشانه‌های گوناگونی باشد (عکس از spectrum.ieee.org). در شکل 2، داده‌های ترکیبی حاصل از چند آزمایش تعاملی نشان داده شده ‌است: هر دایره نشان می‌دهد که جهت نگاه انسان هنگام گفت‌وگو چه معنایی می‌تواند داشته ‌باشد. برای مثال، دایره آبی‌رنگ با عنوان «شناخت» در بالای سر نشان می‌دهد که در 39.3 درصد مواقع، وقتی که نگاه شخص به بالا متمایل می‌شود، به دلیل فکر کردن است. آندریست، با به‌کارگیری این آمار برای یک روبات NAO، برنامه‌ای نوشت تا روبات بتواند با درنظر گرفتن همین الگوها‌، نگاهش را حرکت دهد.1 روبات NAO برای ردگیری چهره انسان‌هایی که با آن‌ها حرف می‌زد از دستگاه حرکت‌سنج کینکت مایکروسافت بهره می‌برد و می‌توانست جهت نگاه خود را با همان میزان احتمالی‌ تغییر دهد که ممکن است از انسان‌ها سر بزند. او همچنین با استفاده از حرکت‌های خفیف سر به چپ و راست، به تداوم فضای دوستانه کمک می‌کرد. آندریست از یک فیلتر کالمن (Kalman Filter)م2 استفاده کرد تا این حرکت‌های بی‌هدف (تصادفی) سر را با تغییر جهت نگاه در هم بیامیزد و نگاه نرم و طبیعی‌تری ایجاد کند. همچنین این روبات، نوبت خود را هنگام گفت‌وگو بهتر نگاه می‌داشت و برای این‌کار بین جمله‌های خود وقفه‌های خیلی کوتاهی ایجاد می‌کرد. نتایج کار او نشان داد که وقتی NAO به‌جای زل زدن به مخاطب، نگاه خود را در جهت‌های گوناگون حرکت می‌دهد، کاربران او را آگاه‌تر، اندیشمندتر و نوآورتر می‌بینند. اما اگر یک روبات نگاه خود را زیادی به این‌سو و آن‌سو بچرخاند، به چه معنا است؟ این همان وقت‌ناشناسی در عوض کردن جهت نگاه است که آزمایش شد. نتیجه آن‌که، اگر جهت نگاه خیلی زیاد یا به طور نابه‌جا تغییر کند می‌تواند نماینده حس‌‌هایی همچون شرمساری یا تنفر باشد. پس خودداری کامل از نگاه کردن به مخاطب شیوه درستی نبود. یکی از یافته‌های شگفت‌آور آندریست و همکارانش زمانی آشکار شد که آن‌ها شمار واژه‌های کاربران را در پاسخ به پرسش خصوصی NAO، بررسی کردند. شگفتی این یافته از آن‌رو بود که نتیجه‌ای خلاف موارد بالا را نشان می‌داد: کاربران در برابر روباتی که چشم‌هایش را در جهت‌های مختلف حرکت می‌دهد، چندان راحت نیستند و به‌همین علت در پاسخ به پرسش شخصی او واژه‌های بیش‌تری را به‌کار می‌برند. آندریست در توضیح چرایی این موضوع می‌گوید، شاید علت آن نه حرکت چشم‌های NAO، بلکه اساس چهره او باشد که چندان صمیمانه نیست. چهره و نگاه NAO نسبتاً سرد وماشینی است. این پژوهشگران همچنین نگاه چهار کاراکتر مجازی (آواتار) را هماهنگ با آزمایش‌های‌شان تنظیم کرده و تعامل 24 شرکت‌کننده با این کاراکترها را در یکی از سه حالت زیر بررسی کردند: وقت‌ناشناسی در تغییر دادن جهت نگاه، - نگاه خیره (پانویس 1). در این آزمایش، پس از آن‌که اشخاص از آواتار سؤال می‌پرسیدند و از او پاسخی دریافت نمی کردند، اگر آواتار در زمانی مناسب نگاه خود را از آن‌ها برمی‌گرفت و به‌جای دیگری چشم می‌دوخت، به‌او زمان بیش‌تری می‌دادند تا پاسخ دهد. در‌ واقع هنگامی‌که آواتار چنین رفتار انسان‌گونه‌ای از خود نشان می‌داد، افراد شرکت‌کننده در آزمایش، مکث او در پاسخ دادن به پرسش‌های‌شان را ناشی از ناکارآمدی سیستم نمی‌دانستند، بلکه ناشی از این می‌دانستند که آواتار در حال فکر کردن به پاسخی است که می خواهد ارائه دهد. به‌نظر می‌رسد در سال‌های دور که روباتیک و هوش مصنوعی هنوز در آغاز راه بودند دانشمندان بیش‌تر بر گسترش توان‌مندی‌های اساسی روبات‌ها تمرکز داشتند. اما اینک که برخی از آن اهداف نخستین برآورده شده‌است، پیاده‌سازی رفتارهای ظریف انسانی در روبات‌ها نیز موردتوجه قرار گرفته‌است؛ رفتارهایی که می‌توانند تعامل این آدم‌واره‌ها را با انسان‌ها به‌طرز چشم‌گیری بهبود دهند

روبات‌ها از جهت نگاه چه می‌فهمند؟

روبات‌ها از جهت نگاه چه می‌فهمند؟

روبات‌ها از جهت نگاه چه می‌فهمند؟

[ منبع این خبر سایت خبر ایرونی می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «روبات‌ها از جهت نگاه چه می‌فهمند؟» اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت خبر ایرونی منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات